• Thời gian đăng: 09:24:56 AM 26/04/2023
  • 0 bình luận

Axit béo là gì? Tính chất lý hóa học và ứng dụng của chúng

Axit béo là một phần quan trọng của lipid có trong thực vật, động vật và vi sinh vật. Vậy axit béo là gì? Phân thành mấy loại? Tính chất lý hóa và ứng dụng của nó trong đời sống. Để tìm hiểu về vấn đề này, chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu thông qua bài viết dưới đây.

1. Axit béo là gì?

Axit béo là một chuỗi thẳng có số nguyên tử cacbon chẵn, với các nguyên tử hydro dọc theo chiều dài của chuỗi ở một đầu của chuỗi và một nhóm cacboxyl (―COOH) ở đầu kia. Chính nhóm cacboxyl đó làm cho nó trở thành một axit (axit cacboxylic).

Axit béo không được tìm thấy ở trạng thái tự do trong tự nhiên. Thông thường chúng tồn tại ở dạng kết hợp với glycerol tạo thành chất béo trung tính.

Công thức chung của axit béo là: RCOOH (R là một chuỗi hydrocarbon).

Ví dụ như: CH3(CH2)2COOH là acid butyric, CH3(CH2)5=CH(CH2)7COOH là axit palmitoleic…

axit-beo
Axit béo là gì? 

2. Phân loại axit béo như thế nào?

Dựa vào đặc điểm của chuỗi hydrocacbon, axit béo được phân thành 2 loại chính dưới đây:

2.1. Axit béo bão hòa

Axit béo bão hòa là những axit chỉ chứa các liên kết đơn trong công thức phân tử.

Ví dụ như: CH3(CH2)2COOH là acid butyric, CH3(CH2)10COOH là axit lauric…

Trong số các axit béo phân bố rộng rãi nhất là axit béo 16C (axit palmitic) và 18C (axit stearic). Chúng có trong chất béo của phần lớn các sinh vật. Ở động vật, axit palmitic chiếm tới 30% chất béo trong cơ thể. Trong chất béo thực vật, nó chiếm từ 5 - 50% lipid, đặc biệt có nhiều trong dầu cọ. 

2.2. Axit béo chưa bão hòa

Axit béo không bão hòa là những axit có chứa một hoặc nhiều liên kết đôi trong phân tử.

Ví dụ như: CH3(CH2)7CH=CH(CH2)7COOH là axit oleic, CH3(CH2)5=CH(CH2)7COOH là axit palmitoleic…

Các axit béo không bão hòa thường có trong chất béo ăn, nhất là dầu thực vật. Hiện nay, axit béo thường gặp là axit linoleic (1 axit béo omega-6) và axit alpha-linolenic (1 axit béo omega-3). Tuy nhiên, cơ thể con người không thể tổng hợp được và phản đưa vào cơ thể thông qua chế độ ăn uống.

dang-ton-tai-cua-axit-beo
Dạng tồn tại của axit béo trong tự nhiên

3. Tính chất lý hóa của axit béo

Các tính chất vật lý và hóa học đặc trưng của axit béo như sau:

3.1. Tính chất vật lý

- Độ tan: axit béo hòa tan trong dung môi hữu cơ, chẳng hạn như ether dầu mỏ, benzen và chloroform. Chúng không hòa tan trong nước.

- Trạng thái tồn tại: Axit béo no ở thể rắn ở nhiệt độ thường, còn axit béo chưa no ở thể lỏng.

- Nhiệt độ nóng chảy: Nhiệt độ nóng chảy của axit béo bão hòa là trên 27 °C (81 °F) và tăng lên khi chiều dài của chuỗi hydrocarbon tăng lên.

3.2. Tính chất hóa học

Các phản ứng hóa học có thể thấy của axit béo là:

- Phản ứng với rượu:

Phần phản ứng hóa học mạnh nhất của axit béo là nhóm cacboxyl -COOH.  Axit béo thực hiện phản ứng với rượu (R’OH) tạo thành các sản phẩm este (RCOOR’) và giải phóng nước.

RCOOH + R’OH —> RCOOR’ + H2O

- Phản ứng hydro hóa:

Phần hydrocacbon của phân tử axit béo nó khó tham gia phản ứng hóa học hơn những axit béo không no có liên kết đôi C=C.

Axit béo không no có thể được hydro hóa ở nhiệt độ cao, áp suất và xúc tác niken mịn. Theo phản ứng các axit béo được chuyển thành chất béo rắn (glyceride của axit béo bão hòa). Đây là cơ sở để sản xuất công nghiệp dầu hydro hóa.

- Phản ứng halogen hóa:

Axit béo không nó có khả năng phản ứng với các halogen như Cl2, I2... Chúng sẽ hấp thụ các halogen này tại các vị trí liên kết đôi.

Chỉ số iot đặc trưng cho phản ứng này thể hiện phần trăm iot được hấp thụ bởi axit béo.

- Phản ứng ôi thiu:

Khi bảo quản lâu, axit béo tiếp xúc với nhiệt, ánh sáng, không khí và độ ẩm sẽ phát sinh mùi các phản ứng oxy hóa. Phản ứng này tạo thành nhiều loại khác nhau, góp phần tạo mùi ôi thiu trong các sản phẩm. Các loại dầu, mỡ như vậy được gọi là dầu, mỡ ôi thiu.

mot-so-loai-axit-beo
Một số axit béo

4. Ứng dụng phổ biến của axit béo

Axit béo có nhiều ứng dụng trong đời sống và trong sản xuất công nghiệp.

- Trong công nghiệp mỹ phẩm: axit béo được sử dụng làm xà phòng, chất tẩy rửa và mỹ phẩm. Xà phòng là muối natri và kali của axit béo. Một số sản phẩm chăm sóc da có chứa axit béo, có thể giúp duy trì vẻ ngoài và chức năng khỏe mạnh của da.

- Axit béo, đặc biệt là axit béo omega-3, cũng thường được bán dưới dạng thực phẩm bổ sung.

- Axit béo được sử dụng làm chất bôi trơn.

omega-3
Omega-3 là 1 axit béo cần thiết cho cơ thể

5. Tác dụng của axit béo đối với sức khỏe con người

Bên cạnh việc sử dụng axit béo trong sản xuất công nghiệp, cơ thể chúng ta cũng rất cần hợp chất này để tạo ra năng lượng. Nguồn axit béo chính đến từ chế độ ăn là chất béo trung tính, nó đóng góp 45% năng lượng tiêu thụ. 

Trẻ sơ sinh có nhu cầu thiết yếu về điều kiện đối với axit docosahexaenoic (DHA), axit arachidonic. Chúng có nguồn gốc từ axit alpha-linolenic, và từ axit linoleic.

Trên đây là những thông tin về axit béo. Nếu có bất cứ thắc mắc nào có thể liên hệ với chúng tôi thông qua website hoặc đọc các bài viết khác có trong trang website.

Bài viết liên quan

Vinyl là gì? Ứng dụng, đặc tính và công nghệ sản xuất vinyl trong công nghiệp

Từ một nhóm chức hóa học đơn giản –CH=CH₂, vinyl đã trở thành nền tảng vật liệu của cả một thế kỷ công nghiệp. Tên gọi “vinyl” gắn liền với các sản phẩm quen thuộc như ống nhựa, dây cáp, túi truyền dịch, tấm pin mặt trời... nhưng đằng sau sự phổ biến đó là cả một hệ sinh thái polymer phức tạp, đa dạng và đang không ngừng đổi mới để thích ứng với yêu cầu công nghệ, môi trường và kinh tế hiện đại.

0

Xem thêm

Công nghiệp phụ trợ | Xương sống của chuỗi giá trị sản xuất

Trong nền kinh tế hiện đại, khi nhắc đến các ngành sản xuất quy mô lớn như ô tô, điện tử, dệt may hay cơ khí, người ta thường nghĩ ngay đến những sản phẩm hoàn chỉnh. Tuy nhiên, ít ai để ý rằng phía sau mỗi chiếc xe, mỗi chiếc điện thoại hay từng mét vải là một mạng lưới dày đặc các doanh nghiệp cung cấp linh kiện, nguyên vật liệu, dịch vụ kỹ thuật và bán thành phẩm. Đó chính là công nghiệp phụ trợ – một hệ thống không hào nhoáng nhưng giữ vai trò cực kỳ quan trọng, là nền tảng để các ngành công nghiệp chính có thể phát triển bền vững.

0

Xem thêm

Chất dẻo là gì? Thành phần, phân loại và ứng dụng thực tế

Chất dẻo là vật liệu đã định hình thế giới hiện đại – từ bao bì, ô tô đến thiết bị y tế. Nhưng đằng sau sự tiện lợi ấy là cả một ngành công nghiệp phức tạp, đầy thách thức và đang trên đà chuyển mình. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu sâu bản chất, cơ hội và tương lai của chất dẻo – vật liệu không thể thay thế nhưng buộc phải đổi thay.

0

Xem thêm

Dioctyl Phthalate (DOP)  là gì? Tính chất lý hóa, quy trình sản xuất và ứng dụng thực tế

Dioctyl phthalate (DOP), hay còn gọi là di-2-ethylhexyl phthalate (DEHP), là một hợp chất hữu cơ thuộc nhóm phthalate, được sử dụng rộng rãi như một chất hóa dẻo trong ngành công nghiệp nhựa, đặc biệt là polyvinyl chloride (PVC). Với vai trò quan trọng trong việc cải thiện tính linh hoạt và độ bền của vật liệu, DOP đã trở thành một phần không thể thiếu trong nhiều ứng dụng công nghiệp. Tuy nhiên, nó cũng gây ra nhiều tranh cãi về tác động đến sức khỏe và môi trường. Bài viết này sẽ đi sâu vào cấu trúc, quy trình sản xuất, ứng dụng, tác động và các quy định liên quan đến DOP.

0

Xem thêm

Gửi bình luận mới

Gửi bình luận

Hỗ trợ

HÓA CHẤT & THIẾT BỊ THÍ NGHIỆM
MIỀN BẮC

MIỀN BẮC

Hóa chất & Thiết bị thí nghiệm

0826 020 020

MIỀN TRUNG

MIỀN TRUNG

Hóa chất & Thiết bị thí nghiệm

0826 020 020

MIỀN NAM

MIỀN NAM

Hóa chất thí nghiệm

0825 250 050

MIỀN NAM

MIỀN NAM

Thiết bị thí nghiệm

0985 357 897

HÓA CHẤT CÔNG NGHIỆP TẠI HÀ NỘI & CÁC TỈNH MIỀN BẮC
Đinh Phương Thảo

Đinh Phương Thảo

Giám đốc kinh doanh

0963 029 988

Đào Phương Hoa

Đào Phương Hoa

Hóa Chất Công Nghiệp

0904 338 331

HÓA CHẤT CÔNG NGHIỆP TẠI HỒ CHÍ MINH & CÁC TỈNH MIỀN NAM
Nguyễn Hải Thanh

Nguyễn Hải Thanh

Hóa Chất Công Nghiệp

0932 240 408 (0826).050.050

Lê Thị Mộng Vương

Lê Thị Mộng Vương

Hóa Chất Công Nghiệp

0964 674 897

HÓA CHẤT CÔNG NGHIỆP TẠI CẦN THƠ & CÁC TỈNH MIỀN TÂY
Trần Sĩ Khoa

Trần Sĩ Khoa

Hóa Chất Công Nghiệp

0888 851 648

Mai Văn Đền

Mai Văn Đền

Hóa Chất Công Nghiệp

0888 337 431

Thiên Bảo

Thiên Bảo

Hóa Chất Công Nghiệp

0939 702 797

HÓA CHẤT CÔNG NGHIỆP TẠI ĐÀ NẴNG & CÁC TỈNH MIỀN TRUNG
Phạm Văn Trung

Phạm Văn Trung

Hóa Chất Công Nghiệp

0918 986 544 0328.522.089

Nguyễn Thị Hương

Nguyễn Thị Hương

Hóa Chất Công Nghiệp

0377 609 344 0325.281.066

Hà Nội - Ms. Đinh Thảo : 0963 029 988 Hà Nội - Ms. Phương Hoa : 0904 338 331 HCM : 0826 050 050 Cần Thơ : 0971 252 929 Đà Nẵng : 0918 986 544