Carbon monoxide có công thức hóa học là CO, là hóa chất không màu, mùi, độc hại. Nó là sản phẩm chính trong sự cháy không hoàn toàn của cacbon cùng các hợp chất chứa cacbon. Cùng tìm hiểu thông tin về hóa chất này ngay dưới đây

1. Carbon monoxide là gì?

Carbon monoxide (CO) là một khí không màu, không mùi và độc hại. Nó gồm một nguyên tử cacbon (C) và một nguyên tử oxy (O) và được tạo ra khi các nguồn nhiệt đốt nhiên liệu như than, dầu, xăng hoặc khí đốt không hoàn toàn. Carbon monoxide là độc tố nếu hít vào trong lượng lớn hoặc trong môi trường kín đáo, vì nó có khả năng kết hợp với hemoglobin trong máu và làm giảm khả năng máu mang oxy đến các cơ quan và mô trong cơ thể, gây ra hiện tượng ngạt thở và có thể dẫn đến nguy hiểm hoặc thậm chí tử vong.

Hình 1: Cấu trúc CO

2. Carbon monoxide thường xuất hiện ở đâu?

CO thường có trong khói sinh ra khi đốt cháy nhiên liệu trong xe hơi hoặc xe tải, động cơ nhỏ, bếp lò, đèn lồng, vỉ nướng, lò sưởi, bếp gas hoặc lò nướng. CO có thể tích tụ trong nhà và gây nhiễm độc cho người và động vật hít phải.

3. Nhiễm độc Carbon monoxide có các triệu chứng gì?

Triệu chứng nhiễm độc CO thường gặp nhất là đau đầu, chóng mặt, suy nhược, đau bụng, ói mửa, đau ngực và lú lẫn. Các triệu chứng nhiễm độc CO thường được mô tả là “giống như cúm”. Hít phải nhiều khí CO có thể dẫn đến bất tỉnh hoặc tử vong. Ai đang ngủ hoặc say sưa có thể chết vì nhiễm độc CO trước khi có triệu chứng. 

4. Ai có nguy cơ bị nhiễm độc Carbon monoxide?

Mọi người đều có nguy cơ bị nhiễm độc CO. Trẻ sơ sinh, người cao niên, người có bệnh tim mãn tính, thiếu máu hoặc có vấn đề về hô hấp thường dễ bị nhiễm độc CO hơn. Hàng năm, hơn 400 người Mỹ chết do vô tình nhiễm độc CO không liên quan đến hỏa hoạn, hơn 100.000 người phải đi cấp cứu và hơn 14.000 người phải nhập viện. 

Hình 2: Triệu chứng nhiễm độc CO

4.1. Làm sao để phòng tránh nhiễm độc Carbon monoxide trong nhà?

Lắp thiết bị phát hiện CO chạy bằng pin hoặc dự phòng bằng pin trong nhà, nhớ kiểm tra hoặc thay pin khi quý vị chỉnh lại giờ trên đồng hồ vào mỗi mùa xuân và mùa thu

Mời kỹ thuật viên đủ trình độ đến bảo dưỡng hệ thống sưởi ấm, máy nước nóng và các thiết bị đốt khí, dầu hoặc than hàng năm.

Không sử dụng lò sưởi di động chạy bằng hóa chất không ngọn lửa trong nhà.

Nếu ngửi thấy mùi lạ từ tủ lạnh chạy bằng khí gas, hãy gọi chuyên gia đến bảo dưỡng. Mùi lạ từ tủ lạnh chạy bằng khí gas có thể là do rò rỉ khí CO.

Khi mua thiết bị chạy bằng khí gas, chỉ mua thiết bị có tem của cơ quan kiểm nghiệm quốc gia, chẳng hạn như Underwriters’ Laboratories.

Bảo đảm các thiết bị chạy bằng khí gas được thông hơi đúng cách. Với các thiết bị có ống thông hơi nằm ngang, như là máy nước nóng, nên đặt sao cho ống thông hơi hướng lên một chút khi thoát ra ngoài trời, như minh họa dưới đây. Điều này ngăn chặn rò rỉ CO nếu các mối nối hoặc đường ống không khít.

Kiểm tra hoặc vệ sinh ống khói hàng năm. Ống khói có thể bị tắc do các mảnh vụn. Điều này có thể gây tích tụ khí CO trong nhà hoặc buồng nghỉ.

Không bao giờ dán ống thông hơi bằng băng keo, gôm hoặc thứ gì khác. Loại miếng dán này có thể làm cho CO tích tụ trong nhà, buồng nghỉ hoặc xe dã ngoại. 

4.2. Làm thế nào để giữ an toàn khi cúp điện?

Không được sử dụng bếp gas hoặc bếp lò để sưởi ấm. Sử dụng bếp gas hoặc bếp lò để sưởi ấm có thể gây tích tụ khí CO trong nhà, buồng nghỉ hoặc xe dã ngoại. • Không bao giờ đốt than trong nhà. Đốt than — loại màu đỏ, xám, đen hoặc trắng — đều thải ra CO.

Không bao giờ sử dụng bếp gas dã ngoại trong nhà. Sử dụng bếp ga dã ngoại trong nhà có thể gây tích tụ khí CO trong nhà, buồng nghỉ hoặc xe dã ngoại.

Không bao giờ chạy máy phát điện trong nhà, tầng hầm hoặc nhà để xe cách cửa sổ, cửa ra vào hoặc lỗ thông hơi ít hơn 20 foot. Làm cách nào để tránh nhiễm độc khí CO từ xe hơi hoặc xe tải?

Mời thợ máy đến kiểm tra hệ thống ống xả của xe hơi hoặc xe tải hàng năm. Một lỗ rò rỉ nhỏ trong hệ thống ống xả có thể gây tích tụ khí CO bên trong xe.

Không bao giờ nổ máy xe hơi hoặc xe tải bên trong ga-ra sát vách nhà ở, ngay cả khi mở cửa ga-ra. Luôn mở cửa ga-ra sát vách với nhà ở, để không khí ùa vào khi quý vị đánh xe vào bên trong ga-ra.

Nếu quý vị lái xe hơi hoặc SUV có cửa sau, thì khi mở cửa sau, hãy mở cả cửa thông hơi hoặc cửa sổ để đảm bảo có không khí lưu thông. Nếu chỉ mở cửa sau, CO từ ống xả sẽ bị cuốn vào trong xe.

5. Ứng dụng của Carbon monoxide

Carbon monoxide là một chất hóa học có ứng dụng quan trọng trong nhiều ngành công nghiệp khác nhau. Dưới dạng khí hoặc lỏng, nó được áp dụng rộng rãi như một loại nhiên liệu cần thiết trong các quy trình sản xuất công nghiệp.

Hóa chất này dễ dàng phản ứng với hơi nước ở điều kiện nhiệt độ cao tạo thành carbon dioxide CO2 và khí H2

Đối với sản xuất các chất kiềm thì CO ứng dụng để tạo ra các dạng kiềm, dễ dàng chuyển đổi thành axit formic hoặc oxalat kiềm để tạo ra axit oxalic. Hóa chất này cũng là nguyên liệu ban đầu để sản xuất methanol 

Ứng dụng Carbon monoxide trong bảo quản thực phẩm

Một trong những ứng dụng quan trọng của khí CO đó chính là bảo quản thực phẩm để xuất khẩu. CO được dùng để bảo quản các sản phẩm thịt tươi như bò, lợn đặc biệt là bảo quản cá, tôm. Nó hoạt động hiệu quả nhờ có cơ chế kết hợp với myoglobin tạo nên sắc tố anh đào sáng màu đỏ của chất carboxy myoglobin. Chính nhờ cơ chế này khắc phục cho tình trạng thủy sản đông lạnh chuyển đổi màu sắc đỏ tươi sang màu nâu gây ảnh hưởng đến chất lượng của như cảm quan của sản phẩm

Ứng dụng Carbon monoxide trong luyện kim

Ở mức nhiệt cao khí CO sẽ đẩy các phân từ oxy ra khỏi các phân từ oxit kim loại và làm cho chúng trở thành một kim loại tinh khiết. Quá trình này đồng thời cũng tạo ra khí CO2

Ứng dụng trong y tế

Carbon monoxide (CO) có ứng dụng trong lĩnh vực y tế như một loại chất dẫn truyền thần kinh tương đối hiệu quả. Mặc dù CO là một chất khí độc, nhưng nó được sử dụng như một loại thuốc phủ bên ngoài stent (khung đỡ kim loại được đặt trong động mạch vành) để giới hạn tình trạng nhiễm khuẩn, ngăn ngừa tái hẹp động mạch và bảo vệ các tế bào cơ tim khỏi tổn thương do tắc nghẽn mạch máu.

Trên đây là các thông tin về hóa chất Carbon monoxide, ứng dụng và các nguy hiểm mà hóa chất này có thể gây ra. Bạn có thể xem thêm các thông tin hữu ích khác trên trang tin tức của Vietchem