• Thời gian đăng: 08:22:56 AM 26/01/2024
  • 0 bình luận

Chất béo là gì? Tính chất và ứng dụng trong cuộc sống

Chất béo là một phần trong quá trình phát triển của cơ thể từ hệ tiêu hóa, xương khớp, trí não… Vậy chất béo là gì? Tính chất và ứng dụng của chất béo như thế nào? Các bạn hãy cùng VietChem khám phá thông tin chi tiết trong bài viết bên dưới để giải đáp cho những câu hỏi này.

1. Chất béo là gì?

Chất béo là chất có thể tan trong dung môi hữu cơ nhưng không tan trong nước. Đây là hợp chất thuộc nhóm lipid, cung cấp năng lượng cho cơ thể sống. 

chat-beo-1

Chất béo thuộc nhóm lipit

1 gam chất béo bằng bao nhiêu calo? Theo đó, nếu hấp thụ 1 gram chất béo, cơ thể sẽ nhận về khoảng 9 calo.

Chất béo có hai loại là chất béo tốt và chất béo xấu. Cụ thể:

1.1. Chất béo tốt

Chất béo tốt là chất béo lành mạnh gồm axit béo Omega 3 và chất béo không bão hòa. Trong đó:

  • Axit béo Omega 3 giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh lý về tim mạch và tốt cho sức khỏe trẻ nhỏ. Chúng có nhiều trong cá hồi, cá thu, hạt óc chó…
  • Chất béo không bão hòa tồn tại chủ yếu dưới dạng lỏng có chứa gốc axit không no. Thông thường, chất béo này tìm thấy ở các loại dầu ăn từ thực vật như: Dầu hướng dương, dầu hạt cải, dầu oliu…
chat-beo-2

Chất béo tốt có nhiều trong cá hồi và các loại hạt

1.2. Chất béo xấu

Nếu cơ thể dư thừa quá nhiều chất béo xấu sẽ tiềm ẩn nhiều nguy hiểm với sức khỏe. Các chất béo xấu gồm:

  • Chất béo chuyển hóa có thể làm cho hàm lượng cholesterol tăng cao, dẫn đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Chất béo này có ở thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên xào hay đồ đông lạnh.
  • Chất béo bão hòa cũng có ảnh hưởng không tốt với sức khỏe giống như chất béo chuyển hóa. Vậy chất béo bão hòa có ở đâu? Chất béo này được tìm thấy ở các loại mỡ động vật, sữa, trứng và đồ ăn nhanh.

2. Tính chất của chất béo

2.1. Tính chất vật lý

Chất béo có tính chất nhẹ hơn nước. Chất béo tan trong dung môi hữu cơ như benzen, nước xà phòng nhưng không tan trong nước. Chúng tồn tại trạng thái rắn hoặc lỏng ở điều kiện nhiệt độ thường. Trong đó: 

  • Chất béo rắn có các gốc hidrocacbon no hay gốc axit béo no. Ví dụ: (C17H35COO)3C3H5
  • Chất béo lỏng có gốc hidrocacbon không no hoặc gốc axit béo không no. Ví dụ: (C17H33COO)3C3H5
chat-beo-3

Chất béo có thể tồn tại ở trạng thái rắn hoặc lỏng

2.2. Tính chất hóa học

Tính chất hóa học của chất béo giống như một trieste. Bao gồm: Phản ứng xà phòng hóa, phản ứng thủy phân trong môi trường axit và phản ứng ở gốc hidrocacbon… Cụ thể:

  • Phản ứng xà phòng hóa

Đây là phản ứng một chiều ở điều kiện nhiệt độ cao. Chất béo tác dụng với NaOH thu được glixerol và muối của axit béo. 

Phương trình phản ứng: (RCOO)3C3H5 + 3NaOH → 3RCOONa + C3H5 (OH)3

  • Phản ứng thủy phân trong môi trường axit

Đây là phản ứng thuận nghịch với chất xúc tác là nhiệt độ cao và H+. Kết quả của sự kết hợp chất béo với nước sẽ tạo ra glixerol và axit béo.

Phương trình phản ứng: 

(RCOO)3C3H5 + 3H2O (H +) → 3RCOOH + C3H5 (OH)3

  • Phản ứng hydro hóa

Chất béo có gốc axit béo không no tạo thành liên kết đôi khi tác dụng với H2. Phản ứng hydro hóa chuyển chất béo dạng không no thành no hay chất béo dạng lỏng thành dạng rắn. Con người đã tận dụng tính chất này để tạo ra xà phòng và bơ nhân tạo.

Phương trình phản ứng: 

(C17H33COO)3C3H5 (lỏng) + 3H2 → (C17H35COO) 3C3H5 (rắn)

  • Phản ứng oxi hóa

Chất béo bị oxi hóa hoàn toàn ở điều kiện nhiệt độ tạo ra nước và khí CO2.

Phương trình phản ứng: (C15H31COO)C3H5 + 145/2O2 → 49H2O + 51CO2

3. Chức năng của chất béo với cơ thể

Trong một số trường hợp, chất béo dư thừa có thể ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe. Tuy nhiên, đây là chất có vai trò quan trọng và không thể thiếu đối với cơ thể con người. Bao gồm:

  • Chất béo là thành phần của cấu trúc và màng tế bào. Giúp duy trì ổn định hoạt động cũng như tính toàn vẹn của tế bào.
  • Chất béo giúp bảo vệ cơ quan nội tạng khỏi tổn thương và những va đập bên ngoài.
  • Tính năng cách nhiệt, cách âm giúp giảm thiểu tối đa sự mất nhiệt của cơ thể ra ngoài. 
  • Cung cấp nguồn năng lượng ATP cần thiết cho hoạt động sống của cơ thể.
chat-beo-4

Chất béo giúp bảo vệ cơ quan nội tạng khỏi va đập bên ngoài

4. Ứng dụng của chất béo

Chất béo có nhiều ứng dụng với cơ thể con người và đời sống hàng ngày.

4.1. Đối với cơ thể con người

  • Chất béo có trong thực phẩm giúp dự trữ, cung cấp năng lượng cho hoạt động sống.
  • Chất béo dư thừa sẽ được tích lũy tạo thành mô mỡ.
  • Chất béo bị oxi hóa thành năng lượng, CO2, H2O nhờ các phản ứng sinh hóa phức tạp.
  • Chất béo có vai trò trong quá trình tổng hợp, vận chuyển, hấp thụ một số chất quan trọng của cơ thể.

4.2. Đối với cuộc sống hàng ngày

Chất béo được ứng dụng nhiều trong ngành công nghiệp. Chúng là nguyên liệu để điều chế, sản xuất glixerol và xà phòng. Ngoài ra, một số loại dầu thực vật của chất béo là nhiên liệu sử dụng trong các động cơ diesel để tiết kiệm chi phí vận hành.

chat-beo-5

Chất béo có ứng dụng đối với cơ thể con người và cuộc sống

Chất béo là gì và những tính chất, ứng dụng của chất béo đã được VietChem phân tích khá chi tiết. Hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp các bạn hiểu rõ hơn về thành phần quan trọng với cơ thể sống. Đồng thời, biết cách ứng dụng với thực tế cũng như áp dụng chế độ ăn uống hợp lý để bảo vệ sức khỏe. 

Bài viết liên quan

Khí Thiên Nhiên là gì? Thành Phần, Ứng Dụng & So Sánh LNG, CNG

Khám phá toàn diện về khí thiên nhiên: Thành phần hóa học (CH₄), ứng dụng công nghiệp, vai trò tại Việt Nam và so sánh chi tiết giữa LNG và CNG.

0

Xem thêm

Ankan là gì? Tổng hợp A-Z lý thuyết, tính chất & bài tập | VIETCHEM

Khám phá Ankan - hidrocacbon no là thành phần chính trong khí gas (LPG), xăng, dầu. VIETCHEM giải thích chi tiết tính chất, phản ứng đặc trưng và ứng dụng quan trọng trong công nghiệp.

0

Xem thêm

Công thức tính pH (Axit, Bazo, Dung Dịch Đệm) & Bảng tra pH | VIETCHEM

Bạn đang tìm kiếm công thức tính pH cho bài tập hóa học hay cần kiểm soát độ pH trong sản xuất, hồ bơi, bể cá? Độ pH là một chỉ số quyền lực, quyết định tính chất của hầu hết dung dịch quanh ta. Trong hướng dẫn toàn diện này, chuyên gia hóa học của VIETCHEM sẽ phân tích tất cả các công thức tính pH từ cơ bản đến nâng cao, kèm theo ví dụ minh họa dễ hiểu và các lưu ý thực tiễn quan trọng mà bạn không thể bỏ qua.

0

Xem thêm

Phản Ứng Hóa Học Là Gì? 10+ Phân Loại & Ứng Dụng Thực Tế | VIETCHEM

Định nghĩa ĐẦY ĐỦ về phản ứng hóa học, 5 dấu hiệu nhận biết, các yếu tố ảnh hưởng và 10 loại phản ứng quan trọng nhất trong đời sống, công nghiệp. VIETCHEM giải đáp

0

Xem thêm

Gửi bình luận mới

Gửi bình luận

Hỗ trợ

HÓA CHẤT & THIẾT BỊ THÍ NGHIỆM
MIỀN BẮC

MIỀN BẮC

Hóa chất & Thiết bị thí nghiệm

0826 020 020

MIỀN TRUNG

MIỀN TRUNG

Hóa chất & Thiết bị thí nghiệm

0826 020 020

MIỀN NAM

MIỀN NAM

Hóa chất thí nghiệm

0825 250 050

MIỀN NAM

MIỀN NAM

Thiết bị thí nghiệm

0939 154 554

HÓA CHẤT CÔNG NGHIỆP TẠI HÀ NỘI & CÁC TỈNH MIỀN BẮC
Đinh Phương Thảo

Đinh Phương Thảo

Giám đốc kinh doanh

0963 029 988

Đào Phương Hoa

Đào Phương Hoa

Hóa Chất Công Nghiệp

0904 338 331

HÓA CHẤT CÔNG NGHIỆP TẠI HỒ CHÍ MINH & CÁC TỈNH MIỀN NAM
Đặng Duy Vũ

Đặng Duy Vũ

Hóa Chất Công Nghiệp

0988 527 897

Đặng Lý Nhân

Đặng Lý Nhân

Hóa Chất Công Nghiệp

0971 780 680

HÓA CHẤT CÔNG NGHIỆP TẠI CẦN THƠ & CÁC TỈNH MIỀN TÂY
Trần Sĩ Khoa

Trần Sĩ Khoa

Hóa Chất Công Nghiệp

0888 851 648

Mai Văn Đền

Mai Văn Đền

Hóa Chất Công Nghiệp

0888 337 431

HÓA CHẤT CÔNG NGHIỆP TẠI ĐÀ NẴNG & CÁC TỈNH MIỀN TRUNG
Phạm Văn Trung

Phạm Văn Trung

Hóa Chất Công Nghiệp

0918 986 544 0328.522.089

Nguyễn Thị Hương

Nguyễn Thị Hương

Hóa Chất Công Nghiệp

0377 609 344 0325.281.066

Hà Nội - Ms. Đinh Thảo : 0963029988 Hà Nội - Mr. Viết Hải : 0865181855 HCM : 0826050050 Cần Thơ : 0971252929 Đà Nẵng : 0918986544