Tinh bột kháng (RS) hay còn được biết đến với tên gọi tinh bột đề kháng tự nhiên. Đây là một dạng tinh bột không thể tiêu hóa trong ruột non. Loại tinh bột này được phân thành chất chơ, đi qua ruột non, lên men tại ruột già, tạo nguồn năng lượng cho ruột kết. Cùng Vietchem tìm hiểu thông tin về tinh bột đề kháng qua nội dung bài viết sau đây. 

1. Tinh bột kháng là gì?

Tinh bột đề kháng, hay còn gọi là tinh bột chống tiêu hóa, tinh bột đề kháng tự nhiên. Đây là một loại tinh bột không thể tiêu hóa hoặc hấp thụ trong dạ dày và ruột non của con người. Khác với tinh bột thông thường, tinh bột đề kháng không bị enzym amylase phân giải thành đường trong quá trình tiêu hóa. 

Hình 1: Tinh bột kháng (RS) là dạng tinh bột không tiêu hóa trong ruột non

Loại tinh bột này thường được tìm thấy trong một số loại thực phẩm. Đặc biệt là trong các loại hạt ngũ cốc như yến mạch, lúa mạch, các loại đậu, chuối xanh. Một số cây ngũ cốc và củ cải cũng có chứa tinh bột đề kháng.

Tinh bột kháng đi qua ruột non sau đó lên men trong ruột già, chúng tạo ra các axit béo chuỗi ngắn (SCFA), cung cấp nguồn năng lượng cho các tế bào ruột kết. Từ đó giúp ngăn ngừa sự hình thành và phát triển của các tế bào bất thường trong ruột. Ngày nay tinh bột đề kháng được sản xuất thương mại, là thành phần trong nhiều sản phẩm. 

2. Phân loại tinh bột kháng

Phân theo loại thực phẩm và chức năng, người ta chia tinh bột đề kháng thành 5 loại bao gồm: 

Hình 2: Tinh bột đề kháng được chia thành 5 loại

• Tinh bột đề kháng I (RS1): Đây là loại tinh bột không thể tiêu hóa ngay cả trong điều kiện tiêu hóa bình thường. Loại này thường được tìm thấy trong các hạt ngũ cốc, hạt lúa, và hạt ngũ cốc như ngũ cốc lúa mạch nguyên hạt.
• Tinh bột đề kháng II (RS2): Đây là loại tinh bột chủ yếu tồn tại dưới dạng hạt nguyên và không bị tiêu hủy trong quá trình nấu ăn. Nó thường được tìm thấy trong các loại khoai tây, chuối xanh và ngũ cốc nguyên hạt.
• Tinh bột đề kháng III (RS3): Loại tinh bột này có trong thực phẩm chứa tinh bột được nấu chín để nguội. Khi thực phẩm nguội, tinh bột chuyển đổi thành dạng kháng. Nó thường xuất hiện trong cơm, khoai lang và một số loại ngũ cốc.
• Tinh bột đề kháng IV (RS4): Đây là loại tinh bột được tạo ra thông qua quá trình hóa học hoặc cơ học để tạo ra cấu trúc kháng tiêu hóa. Loại tinh bột này thường được sử dụng như một chất làm đặc, chất béo thay thế trong thực phẩm chế biến.
• Tinh bột đề kháng V (RS5): Loại tinh bột này hình thành trong quá trình chế biến hoặc được tạo ra nhân tạo chứa thành phần phức hợp amylose-lipid. Hoặc maltodextrin kháng có tác dụng sắp xếp lại các phân tử tinh bột có chủ đích. 

3. Một số thực phẩm chứa nhiều tinh bột kháng tự nhiên

Các thực phẩm chứa tinh bột đề kháng tự nhiên bao gồm: 

• Ngũ cốc lúa mạch nguyên hạt: Các loại ngũ cốc nguyên hạt, đặc biệt là ngũ cốc lúa mạch nguyên hạt, chứa nhiều tinh bột đề kháng loại I.
• Khoai tây: Khoai tây, chứa nhiều tinh bột đề kháng loại II. Khoai tây chưa nấu chín chứa lượng tinh bột đề kháng cao hơn so với khi nấu chín.
• Chuối xanh: Chuối xanh chứa nhiều tinh bột đề kháng loại II.
• Rau củ quả chưa chín: Một số loại rau củ quả chưa chín, như cà chua chưa chín, chứa tinh bột đề kháng.
• Ngũ cốc hạt nguyên: Các loại ngũ cốc như yến mạch hạt nguyên, các loại đậu chứa nhiều tinh bột đề kháng.
• Cơm nguội: Cơm nguội, cơm gạo lứt chứa nhiều tinh bột đề kháng
• Bánh mì trắng, vỏ bánh pizza chứa nhiều tinh bột đề kháng
• Các loại đậu như đậu nành, đậu đỏ, đậu Hà Lan, đậu pinto, đậu đen chứa nhiều tinh bột kháng và chất xơ

Hình 3: Các thực phẩm chứa tinh bột đề kháng tự nhiên

*Lưu ý: Cách chế biến ảnh hưởng đến mức độ tinh bột đề kháng. Chẳng hạn, việc nấu chín khoai tây có thể giảm lượng tinh bột đề kháng so với ăn sống. Cơm nguội chứa nhiều tinh bột đề kháng hơn so với cơm nóng. 

4. Tác dụng của tinh bột kháng tự nhiên với sức khỏe

Theo nhiều nghiên cứu tinh bột đề kháng có nhiều tác dụng có lợi cho sức khỏe. Dưới đây là một số tác dụng quan trọng của tinh bột đề kháng:

4.1. Kiểm soát đường huyết

Tinh bột đề kháng giúp kiểm soát đường huyết bằng cách làm chậm quá trình tiêu hóa và hấp thụ đường từ thức ăn. Từ đó giúp ngăn chặn tình trạng lượng đường tăng đột ngột sau khi ăn. Các thực phẩm chứa nhiều tinh bột đề kháng có lợi cho người có tiểu đường hoặc người muốn duy trì mức đường huyết ổn định.

4.2. Hỗ trợ quá trình giảm cân

Tinh bột đề kháng có thể tạo cảm giác no lâu hơn. Giúp giảm cảm giác thèm ăn, hạn chế lượng thức ăn dung nạp và cơ thể. Từ đó hỗ trợ quá trình giảm cân. Do tạo cảm giác no lâu hơn, tinh bột đề kháng giúp giảm tiêu thụ năng lượng quá mức, duy trì cân nặng ổn định.

Hình 4: Tinh bột đề kháng có nhiều tác dụng có lợi cho sức khỏe

4.3. Tăng cường sức khỏe ruột

Tinh bột đề kháng cung cấp chất xơ cho vi khuẩn có lợi trong ruột. Hỗ trợ sức khỏe ruột và quá trình tiêu hóa.

4.4. Hạn chế rủi ro bệnh tim mạch

Việc kiểm soát đường huyết và giảm cân có thể đóng vai trò trong việc giảm nguy cơ bệnh tim mạch.

4.5. Phòng ngừa ung thư

Một số nghiên cứu cho thấy rằng việc tiêu thụ tinh bột đề kháng có thể giúp giảm rủi ro một số loại ung thư, như ung thư đại trực tràng.

Vietchem vừa chia sẻ các loại tinh bột kháng cũng như tác dụng của loại tinh bột này đối với sức khỏe. Hy vọng bài viết đã mang đến các thông tin hữu ích đến các bạn.