• Thời gian đăng: 22:39:57 PM 26/02/2023
  • 0 bình luận

Amin là gì? Phân loại và đặc điểm nổi bật của chúng?

Amin là một nhóm các hợp chất hữu cơ quan trọng. Vậy amin là gì? Chia thành mấy loại và có những tính chất nào đặc trưng. Chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu thông qua bài viết dưới đây nhé!

1. Amin là gì?

Amin là hợp chất hữu cơ thay thế một hoặc nhiều nguyên tử hydro của phân tử amoniac (NH3). Vì vậy, N trong phân tử amin có thể 3 liên kết với các nhóm chức khác như alkyl, nhóm chức chứa Cacbon…

Amin cấu tạo nên protein - phân tử vô cùng quan trọng với các hoạt động sống đối với cơ thể. 

2. Amin được phân thành mấy loại?

Có nhiều cách phân loại amin khác nhau như:

- Phân loại theo gốc liên kết:

  • Amin thơm
  • Amin béo: 
  • Amin dị vòng
bac-cua-amin
Bậc của amin

- Phân loại theo bậc amin:

Trên cơ sở các nguyên tử hydro được thay thế bằng 1 phân tử amoniac, các amin được chia thành 4 loại chính dưới đây:

  • Amin bậc 1: Khi một trong các nguyên tử hydro của phân tử amoniac được thay thế bằng 1 nhóm alkyl hoặc aryl. Ví dụ: Metylamin CH3NH2, Anilin C6H5NH2…
  • Amin bậc 2: Hai nhóm thế hữu cơ thay thế cho 2 nguyên tử hydro trong phân tử amoniac tạo thành một amin.Ví dụ: Dimetylamin (CH3)2NH, Diphenylamine (C6H5)2 NH
  • Amin bậc 3: Khi cả 3 nguyên tử hydro được thay thế bằng 3 nhóm thế hữu cơ như nhóm aryl hoặc thơm. Ví dụ: Trimetylamin N(CH3)3 , Axit etylendiaminetetraacetic (EDTA)...

Ngoài ra, khi amin liên kết với các vòng benzen, chúng còn được gọi là các amin thơm. Hợp chất đơn giản nhất của dãy amin thơm là anilin.

3. Cách gọi tên - danh pháp của amin

Amin có thể được gọi bằng nhiều tên khác nhau như sau:

3.1. Tên theo danh pháp gốc - chức

Tên amin = tên gốc alkyl + amin

Ví dụ như:

  • CH3NH2 = methyl + amin = methylamin
  • C2H5NH2 = etyl + amin = etylamin

3.2. Tên theo danh pháp thay thế

Tên amin = tên gốc alkyl + vị trí + amin

Ví dụ như:

  • CH3CH(NH2)CH3 = propan - 2 - amin

3.3. Tên thường gọi

Ngoài các tên bên trên, amin còn được gọi bằng các tên thông thường như:

  • C6H5NH2 = anilin
  • C6H5NHCH3 = N-methylanilin
danh-phap-amin
Danh pháp của một số amin

4. Tính chất đặc trưng của amin

4.1. Tính chất vật lý

- Về trạng thái tồn tại: Các amin có khối lượng thấp như metylamin và etylamin là những chất khí, có mùi gần giống amoniac. Còn các amin bậc cao hơn là những chất lỏng, có một số là chất rắn.

Cũng cần lưu ý rằng những alkyl amin và amin gốc hidrocacbonn mạch thẳng thường dễ bay hơi có mùi giống amoniac và rất độc. Chúng thường tồn tại trong các thịt cá và đây cũng chính là nguyên nhân khiến thực phẩm có mùi tanh ôi. Do đó để khử bớt các amin người ta thường dùng giấm hoặc chanh.

- Nhiệt độ sôi: Nhờ có sự phân cực và có mặt của hydro liên phân tử lên chúng có nhiệt độ cao hơn hydrocacbon tương ứng. Tuy nhiên, nhiệt độ sôi của chúng lại thấp hơn alcohol.

- Độ tan: Các amin thấp tan tốt trong nước, các amin có khối lượng cao ít tan hoặc không tan.

4.2. Tính chất hóa học

Tương tự như amoniac, amin thể hiện tính base do nguyên tử nitơ của amin có cặp electron độc thân nên chúng có khả năng nhường cặp electron để tạo thành bazơ. Tuy nhiên, đây là những base yếu.

- Chuyển màu xanh khi tác dụng lên giấy quỳ tím ẩm hoặc làm hồng phenolphtalein.

- Tác dụng với acid tạo ra muối amoni:

Vì amin là những base yếu nên các muối này dễ dàng tác dụng với base kiềm giải phóng amin nên sẽ tiếp tục phản ứng:

- Phản ứng với acid nito (HNO2, tuy nhiên không bền nên thường dùng hỗn hợp NaNO2 + HCl):

Amin bậc 1:

C2H5-NH2 + HONO -> C2H5-OH + N2 + H2O (xúc tác HCl)

Amin bậc 2:

(CH3)2N-H + HONO → (CH3)2N-N=O + H2O

C6H5-NH-CH3 + HONO → C6H5-N2O-CH3 + H2O

Amin bậc 3:

  • Amin bậc 3 béo không tác dụng với axit nitrơ hoặc chỉ tạo thành muối không bền dễ bị thủy phân
  • Amin bậc 3 thơm tác dụng với axit nitrơ cho sản phẩm thế ở nhân thơm. Ví dụ:

(CH3)2N-C6H5 + HONO → p-(CH3)2N-C6H4-NO + H2O (xúc tác axit HCl)

- Phản ứng thế gốc thơm:

Các nhóm -NH2, -NHCH3... là những nhóm hoạt hóa nhân thơm và có định hướng cho phản ứng thế xảy ra ở vị trí ortho và para.

  • Halogen hóa: Anilin tác dụng với nước brom tạo thành kết tủa trắng 2,4,6-tribromoanilin
  • Sunfo hóa: Đun nóng anilin với H2SO4 đậm đặc ở 180 độ C sẽ xảy ra một chuỗi phản ứng, cuối cùng tạo thành axit sunfanilic

Ngoài ra, Amin còn tham gia phản ứng thế nguyên tử hydro của nhóm amino.

5. Ứng dụng của amin trong đời sống

Amin được ứng dụng rộng rãi trong cuộc sống hàng ngày. Một số ứng dụng phổ biến của chúng như sau:

  • Sử dụng trong lọc nước, sản xuất thuốc và phát triển thuốc trừ sâu và thuốc trừ sâu.
  • Trong cơ thể sống, nó tham gia vào sản xuất acid amin - xây dựng lên protein quan trọng. Ngoài ra, amin cũng có thể tổng hợp thành vitamin.
  • Các diamin được tổng hợp thành polyme.
  • Các loại thuốc giảm đau như Morphine và Demerol được làm từ các amin.
  • Dimetyl được dùng để sản xuất dung môi:
  • Anilin được dùng nhiều trong công nghiệp phẩm nhuộm (phẩm azo, phẩm "đen anilin",...), dược phẩm (antifebrin, streptoxit, sunfaguaniđin,...), chất dẻo (anilin-fomanđehit,...)... Các toluidin và naphtylamin cũng được dùng trong sản xuất phẩm nhuộm
  • Trong lĩnh vực sản xuất dược phẩm, các hợp chất amin được sử dụng để điều trị nhiều bệnh khác nhau như amphetamine chữa bệnh tăng huyết áp, chlorodiazepoxide có tác dụng an thần…
cac-loai-thuoc-nhuom-quan-ao
Amin sử dụng trong tổng hợp phẩm màu

Trên đây là những kiến thức cơ bản về amin. Nhờ những tính chất đặc trưng, amin được sử dụng trong nhiều ngành nghề khác nhau đáp ứng các nhu cầu hàng ngày của con người.

Bài viết liên quan

Sóng viba là gì? Có gây hại cho sức khỏe không?

Sóng viba hay còn được gọi với tên gọi khác là vi sóng. Loại sóng này được ứng dụng phổ biến trong lò vi sóng - một thiết bị khá quen thuộc trong các gia đình Việt.

0

Xem thêm

Bước sóng là gì? 4 công thức tính cơ bản và ứng dụng của bước sóng

Bước sóng là gì? Khái niệm này xuất hiện nhiều trong các lĩnh vực trong cuộc sống và đóng một vai trò quan trọng trong từng lĩnh vực đó. Nhưng không phải ai cũng hiểu rõ về bước sóng hay những ứng dụng của nó.

0

Xem thêm

Bảng độ âm điện của các nguyên tố hóa học cơ bản

Bảng độ âm điện là một yếu tố quan trọng để mọi người so sánh được tính kim loại và phi kim loại của những nguyên tố hóa học. Nhưng bạn có biết độ âm điện cụ thể đầy đủ của các nguyên tố như thế nào?

0

Xem thêm

Tổng hợp tính chất hóa học của Hidro trong nghiên cứu

Có những hợp chất mang đặc tính riêng khi sử dụng hoặc kết hợp với chất khác. Đặc biệt là Hidro là chất rất phổ biến xuất hiện trong thực tế nên được nhiều người nghiên cứu.

0

Xem thêm

Gửi bình luận mới

Gửi bình luận

Hỗ trợ

HÓA CHẤT & THIẾT BỊ THÍ NGHIỆM
MIỀN BẮC

MIỀN BẮC

Hóa chất & Thiết bị thí nghiệm

0826 020 020

MIỀN TRUNG

MIỀN TRUNG

Hóa chất & Thiết bị thí nghiệm

0826 020 020

MIỀN NAM

MIỀN NAM

Hóa chất thí nghiệm

0825 250 050

MIỀN NAM

MIỀN NAM

Thiết bị thí nghiệm

0965 862 897

HÓA CHẤT CÔNG NGHIỆP TẠI HÀ NỘI & CÁC TỈNH MIỀN BẮC
Đinh Phương Thảo

Đinh Phương Thảo

Giám đốc kinh doanh

0963 029 988

Đào Phương Hoa

Đào Phương Hoa

Hóa Chất Công Nghiệp

0904 338 331

HÓA CHẤT CÔNG NGHIỆP TẠI HỒ CHÍ MINH & CÁC TỈNH MIỀN NAM
Nguyễn Hải Thanh

Nguyễn Hải Thanh

Hóa Chất Công Nghiệp

0932 240 408 (0826).050.050

Đặng Lý Nhân

Đặng Lý Nhân

Hóa Chất Công Nghiệp

0971 780 680

Đặng Duy Vũ

Đặng Duy Vũ

Hóa Chất Công Nghiệp

0988 527 897

HÓA CHẤT CÔNG NGHIỆP TẠI CẦN THƠ & CÁC TỈNH MIỀN TÂY
Nguyễn Đức Toàn

Nguyễn Đức Toàn

Hóa Chất Công Nghiệp

0946 667 708

Nguyễn Tấn Tài

Nguyễn Tấn Tài

Xử lý nước ngành Thủy sản

0901 071 154

Hà Nội - Ms. Đinh Thảo : 0963 029 988 Hà Nội - Mr. Quang Tú : 0869 587 886 HCM : 0826 050 050 Cần Thơ : 0971 252 929