Trong ngành hóa học và công nghiệp, vai trò của Axit Acrylic là vô cùng quan trọng. Đây là hợp chất hữu cơ nền tảng trong sản xuất polymer, vật liệu kết dính và xử lý nước. Vậy Axit Acrylic là gì, công thức, tính chất và ứng dụng thực tế của nó như thế nào? Cùng chuyên gia VietChem tìm hiểu chi tiết để đảm bảo sử dụng an toàn và hiệu quả qua bài viết sau.

1. Axit Acrylic là gì?

Theo IUPAC – Liên minh quốc tế về Hóa học cơ bản và Hóa học ứng dụng, Axit Acrylic là một axit cacboxylic đơn giản nhất có chứa liên kết đôi trong phân tử (axit cacboxylic không no)

Về tính chất vật lý, loại axit này không màu nhưng có mùi hăng hoặc chua rất đặc trưng. Khả năng hút ẩm tốt, dễ cháy và dễ tan trong nước hay trong một số loại dung môi hữu cơ.

Hình 1: Axit Acrylic không màu, có mùi chua hoặc hăng

2. Công thức hóa học của Axit Acrylic 

Axit Acrylic có công thức là C3H4O2 hay CH2=CHCOOH, với cách gọi khác là Prop – 2 – Enoic Acid. Khối lượng phân tử của nó là 72.06 g/mol. Theo đó, trong một phân tử Axit Acrylic công thức cấu tạo như trên sẽ có 1 nhóm (COOH) và một nhóm Vinyl (CH2=CH-). Liên kết đôi đặc biệt của hai nguyên tử Cacbon trong nhóm Vinyl đã làm cho Axit Acrylic sở hữu nhiều tính chất đặc biệt.

3. Tính chất hóa học của Axit Acrylic

Axit Acrylic có những tính chất hóa học tương tự như các loại hóa chất cùng nhóm Axit Cacboxylic khác. Đặc biệt là khả năng tạo Este với Alcohol.

Một số các tính chất hóa học đặc trưng của loại axit này bao gồm:

• Tác dụng với Alcohol để tạo ra Este mang tên Acrylat (hay Propionat) cùng một muối của Axit Acrylic. Thông thường, sản phẩm Este phổ biến nhất của phản ứng này là Methyl, Butyl, Etyl, 2-Ethylhexyl Acrylate.
• Xảy ra phản ứng đồng phân hay đồng trùng hợp với chính các sản phẩm Este và Monome khác. Ví dụ như hợp chất Vinyl, Butadien, Stiren, Acrylamide, Acrylonitrile. Kết quả tạo ra khi Axit Acrylic trùng hợp hay đồng phân là các sản phẩm Polymer với tính chất và ứng dụng rộng rãi trong các ngành công nghiệp hiện đại.

Hình 2: Axit Acrylic phản ứng hóa học với nhiều chất

Một số phương trình hóa học cơ bản thường gặp của Axit Acrylic gồm:

• Axit Acrylic tác dụng với brom (Br2)

CH2 = CH – COOH + Br2 → CH2Br – CHBr – COOH 

• Axit Acrylic tác dụng với kim loại Na

2CH2 = CH – COOH + 2Na → 2CH2 = CH – COONa + H2

• Axit Acrylic tác dụng với muối natri cacbonat (Na2CO3)

2CH2=CH-COOH + Na2CO3 => 2CH2=CH-COONa + H20 + CO2

• Axit Acrylic tác dụng với NaOH

CH2 = CH – COOH + NaOH → CH2 = CH – COONa + H2O

• Axit Acrylic tác dụng với C2H5OH

CH2=CH-COOH + C2H5OH→CH2=CH-COOC2H5 + H2O

• Axit Acrylic tác dụng với khí Hydro (H2)

CH2 = CH – COOH + H2 → CH3 – CH2 – COOH

4. Axit Acrylic không phản ứng với các chất như thế nào?

Khả năng phản ứng với nhiều chất hóa học của Axit Acrylic là rất mạnh mẽ. Tuy nhiên, Axit Acrylic không tham gia phản ứng với một số chất nhất định. Đó là:

• Phenol

Khi tiếp xúc với Phenol, Axit Acrylic đã làm kiềm hóa Phenol nên không thể dẫn đến các phản ứng hóa học biến đổi khác.

• Acetic Anhydride

Tuy Acetic Anhydride là một axit mạnh, nhưng loại axit này cũng bị kiềm hóa khi tiếp xúc với Axit Acrylic. Vì vậy, không có phản ứng hóa học xảy ra giữa hai chất này.

• Các loại chất tính kiềm yếu

Các chất kiềm yếu như Carbonat, Bicarbonate, Amoni cùng muối của các chất này sẽ không thể phản ứng với Axit Acrylic.
Axit Acrylic không tương thích với thép cacbon, đồng, hợp kim đồng do tính ăn mòn cao. Nên bảo quản trong bồn chứa thép không gỉ hoặc nhựa HDPE chuyên dụng.

5. Tính ứng dụng của Axit Acrylic 

Mức độ ứng dụng của Axit Acrylic rất rộng rãi trong đời sống thường nhật cũng như trong các lĩnh vực đặc biệt. Ví dụ như:

5.1. Trong ngành công nghiệp nhựa

Sự có mặt của Axit Acrylic là đóng góp quan trọng cho quá trình sản xuất các sản phẩm nhựa Acrylic. Tạo ra các loại vật liệu cách nhiệt, màng bảo vệ, bề mặt kính và nhiều dạng sản phẩm quảng cáo khác.

Hình 3: Axit Acrylic tham gia vào quá trình sản xuất vật liệu cách nhiệt

5.2. Trong lĩnh vực hóa chất công nghiệp 

Axit Acrylic được dùng để làm thuốc nhuộm, các chất tẩy rửa và nhiều loại hóa chất thiết yếu khác. Đem lại hiệu quả cao hơn cho các ngành công nghiệp liên quan.

>>>Xem Thêm: Hóa Chất Công Nghiệp

5.3. Trong lĩnh vực y học

Axit Acrylic không được dùng làm thuốc điều trị trực tiếp. Ứng dụng của nó nằm ở dạng Polymer (Polyacrylates):

• Sản xuất răng giả, hàm giả và các vật liệu trám răng nha khoa.
• Chế tạo các loại polyme siêu thấm (SAP) dùng trong tã lót y tế và băng gạc vết thương.
• Sản xuất các loại nhựa làm thiết bị y tế dùng một lần.

5.4. Trong lĩnh vực hóa chất xây dựng

Trong lĩnh vực hóa chất xây dựng, Axit Acrylic đóng vai trò tích cực ở các mảng như keo, sơn. Tạo ra sự đa dạng nhất định cho sản phẩm ở những hạng mục này. Từ đó, phục vụ và phát triển ngày một mạnh mẽ cho ngành xây dựng, kiến trúc, nội thất, đồ gỗ, ,…

Hình 4: Axit Acrylic là thành phần phổ biến của sơn

6. Cần lưu ý gì khi sử dụng Axit Acrylic

Tuy có nhiều lợi ích và mang tính thiết yếu đối với nhiều ngành nghề, lĩnh vực trong cuộc sống nhưng con người cũng cần phải cẩn trọng khi dùng Axit Acrylic. Lý do là bởi hóa chất này có một số đặc điểm nguy hiểm nhất định, nhất là khi tồn tại ở nồng độ cao.

Theo đó, nếu như Axit Acrylic tiếp xúc trực tiếp với cơ thể người thông qua da, mắt, đường hô hấp, đường tiêu hóa sẽ gây ra nhiều tác động xấu tới sức khỏe. Ngoài các tác động trực tiếp, về lâu về dài, loại axit này còn có thể là nguyên nhân dẫn đến bệnh ung thư.

Do vậy, khi tiếp xúc với Axit Acrylic phải đặc biệt cẩn thận. Nhất là những người thường xuyên phải làm việc, tiếp xúc với loại axit này cần phải sử dụng các biện pháp an toàn một cách kỹ lưỡng, an toàn.

Trang bị bảo hộ (PPE): Bắt buộc sử dụng găng tay chống hóa chất (nitrile), kính bảo hộ chống văng bắn, mặt nạ có phin lọc hơi hữu cơ và quần áo bảo hộ toàn thân. Lưu trữ ở nơi thoáng mát (dưới 30°C), tránh ánh nắng trực tiếp và cách xa các nguồn nhiệt, lửa. Luôn kiểm tra nồng độ chất ức chế trùng hợp định kỳ.

Trang bị bảo hộ (PPE)

VietChem vừa chia sẻ với các bạn một số thông tin liên quan đến đặc trưng cũng như ứng dụng của Axit Acrylic trong đời sống. Nếu cần tư vấn thêm thông tin chi tiết, hãy liên hệ với VietChem qua số Hotline: 0826 010 010