Borax hay hàn the là một chất phụ gia vô cùng quen thuộc trong chế biến thực phẩm, đồng thời chúng cũng được ứng dụng trong nhiều ngành công nghiệp như sản xuất thủy tinh, thép chịu ăn mòn, men sứ các loại, một số chất diệt kiến, bảo quản gỗ. Bài viết này VIETCHEM sẽ cùng bạn đi tìm hiểu Borax là gì? Những tính chất đặc trưng cũng như ứng dụng quan trọng của nó trong thực tiễn. Và liệu rằng chúng có ảnh hưởng như thế nào tới sức khỏe con người? 

Bột borax có màu trắng như phấn

Vậy bột borax là gì? Đặc điểm và tính chất nổi bật của borax?

Borax hay còn được biết đến với tên gọi thân thuộc là hàn the, hay tetraborat natri ngậm 10 phân tử nước, borax natri ngậm 10 phân tử nước. Đây là một hợp chất quan trọng của Bo, khi để ngoài không khí khô chúng sẽ bị mất nước dần và có màu phấn trắng. 

• Borac khan hay têtraborat natri khan có công thức là (Na₂B₄O₇)
• Borac pentahiđrat có công thức là (Na₂B₄O₇.5H₂O)
• Borac decahiđrat có công thức là (Na₂B₄O₇.10H₂O)

Borax trong thiên nhiên được tìm thấy ở đáy các hồ nước mặn khi đã cạn, tồn tại dưới dạng khối tinh thể màu trắng trong.

Cấu tạo hóa học của Borax

Nguồn gốc tên gọi bột borax là gì?

• Borax là một hợp chất hoá học quan trọng của Bo. Đây là một dạng chất rắn kết tinh, có màu trắng, mềm, nhiều cạnh và dễ hoà tan trong nước.
• Trong môi trường không khí khô, Borax bị mất dần nước và trở thành khoáng chất tincalconit có màu trắng như phấn. 

Borax được sử dụng tương tự như muối ăn

• Borax là một phụ gia thực phẩm tại một số quốc gia (thế nhưng nó bị cấm sử dụng tại Hoa Kỳ, Việt Nam), với số E là E285.
• Chúng được sử dụng tương tự như muối ăn, và nó có trong món trứng cá muối của Pháp và Iran.

Sử dụng bột borax tại Việt Nam

Mặc dù bột borax là chất bị Bộ Y tế Việt Nam liệt kê vào danh sách các hóa chất cấm sử dụng trong vai trò của phụ gia thực phẩm. Thế nhưng, nó vẫn được sử dụng trong các loại thực phẩm như giò, chả, nem chua, bún, bánh phở, bánh cuốn, bánh su sê, bánh đúc...

Do vậy, bạn cần hết sức lưu ý để sử dụng các thực phẩm trên. 

Ứng dụng của bột borax trong đời sống và sản xuất

• Borax vốn có sẵn trong tự nhiên nên từ xa xưa chúng thường được sử dụng để khử trùng nhẹ, giặt tẩy quần áo, làm chất mềm nước, chất khử trùng, thuốc trừ sâu.
• Borax còn được sử dụng làm nước rửa tay cho công nhân trong các nhà máy công nghiệp.
• Hợp chất hóa học borax được sử dụng làm men gốm và men thủy tinh với công dụng làm cứng. Chúng cũng rất dễ thành axit boric hay các borat khác.
• Borax pentehidrat (Na₂B₄O₇.5H₂O)  được sử dụng để sản xuất sợi thủy tinh, chất xenluloza cách nhiệt, chúng là nhưng hợp chất chống nấm và làm chậm cháy.
• Tại một số quốc gia, borax được sử dụng làm chất phụ gia thực phẩm mặc dù đã bị cấm tại Mỹ và Việt Nam, tuy nhiên vì chúng có độc tính nên không được sử dụng quá nhiều.
• Hàn the được sử dụng làm chất phụ gia thực phẩm với công dụng kéo dài thời gian bảo quản và chế biến các loại thức ăn dạng dai vì chúng có tính sát khuẩn nhẹ và làm cho tinh bột, cá, thịt...dai hơn.

Bột borax dùng để diệt con trùng, đặc biệt là mối

Bột Borax có độc không? Bột hàn the sử dụng nhiều sẽ gây độc hại thế nào?

Mặc dù, bột borax hay gọi dân gian là hàn the là chất bị bộ y tế Việt Nam liệu kê vào danh sách các hóa chất cấm sử dụng, trong vai trò là phụ gia thực phẩm, nhưng nó vẫn được sử dụng trong các loại thực phẩm như giò, chả, nem chua, bún, bánh phở, bánh cuốn, bánh su sê, bánh đúc với hàm lượng không có các cơ quan nào kiểm soát. Vì thế khi sử dụng cần hết sức cẩn thận. 

Một khảo sát của VnExpress.net cho thấy người sử dụng vẫn chưa ý thức được sự nguy hiểm của borax, trong số 1.003 kết quả biểu quyết cho thấy có 67, 8% người được hỏi cho rằng biết là đây là chất độc hại nhưng không có sự lựa chọn nào khác và 22,6% trả lời là không để ý, 6,7% cho rằng không sao, còn lại cho rằng sử dụng hàn the chẳng ảnh hưởng gì. 

1. Độc tính của bột borax (hàn the)

Tuy nhiên, hàn the có thể gây ngộ độc, thậm chí ung thư. Với liều lượng từ 5g trở lên đã có thể gây độc cấp tính, có thể dẫn đến tử vong. Dùng với liều lượng thấp có thể gây ngộ độc mãn tính, ảnh hưởng đến gan, suy thận, gây biếng ăn và suy nhược cơ thể. 

Khi vào cơ thể, hàn the khó bị đào thải mà tích tụ trong gan, đến khi lượng lớn tích tụ sẽ gây tác hại mãn tính. Không những vậy còn gây ảnh hưởng đến não, gây tổn thương ruột, ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, giảm khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng. 

Đối với phụ nữ có thai, hàn the còn được đào thải qua sữa và rau thai, gây hại rất nhiều cho thai nhi. Đối với trẻ em dùng thực phẩm có sử dụng hàn the lâu ngày, tác hại này sẽ tăng dần, làm ảnh hưởng đến sự phát triển, đặc biệt đối với trẻ em ở tuổi trưởng thành. 

Hàn the có trong giò chả, bún, bánh phở nếu sử dụng nhiều sẽ gây hại nghiêm trọng

2. Biện pháp phòng chống ngộ độc bột borax

• Không sử dụng hàn the trong chế biến thực phẩm, tăng cường độ công tác tuyên truyền cho người sản xuất, kinh doanh, hiểu về độc hại của hàn the để tự giác không sử dụng hàn the trong chế biến và bảo quản thực phẩm 
• Tăng cường kiểm tra thanh tra để phất hiện việc sử dụng hàn the trong thực phẩm và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo quy định cuart pháp luật.
• Tăng cường kiểm tra, thanh tra để phát hiện việc sử dụng hàn the trong thực phẩm và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. Có biện pháp kiểm soát nhập lậu qua biên giới buôn bán ở các chợ. 
• Tiếp tục nghiên cứu về độc hại của hàn the và các chất thay thế hàn the. Hiện nay, các nhà khoa học của Viên Khoa học Công nghệ Việt Nam đã sản xuất được một loại phụ gia thực phẩm có tên là PDP từ nguyên liệu tự nhiên như vỏ tôm, cua, mực,... có thể thay thế được hàn the trong thực phẩm, sản xuất chế biến.

Bột borax mua ở đâu đảm bảo uy tín?

Bột borax có mặt lợi cũng có mặt hại, vì thế cần phân biệt rõ mục đích sử dụng, để không ảnh hưởng đến con người và công tác sản xuất. Nếu sử dụng bột borax để phục vụ cho quá trình sản xuất công nghiệp, nghiên cứu thí nghiệm thì hãy lựa chọn VIETCHEM, địa chỉ tin cậy chuyên cung ứng các loại hóa chất đảm bảo chất lượng, trong đó có bột Sodium Tetra Borax được sử dụng rộng rãi trong các loại chất tẩy rửa, chất làm mềm nước, xà phòng, chất khử trùng và thuốc trừ sâu, làm men thủy tinh men gốm, thủy tinh và làm cứng đồ gốm sứ. Gọi ngay đến HOTLINE 0826 010 010 để được tư vấn và giải đáp.

XEM THÊM:

• THUỐC TÍM CÓ TÁC DỤNG GÌ? ÁP DỤNG CÁCH SỬ DỤNG THUỐC TÍM ĐỂ LÀM TRONG NƯỚC
• TÌM HIỂU VỀ ĐẶC ĐIỂM VÀ ỨNG DỤNG CỦA AMONIAC LỎNG