Formaldehyde hay Formol là một hợp chất hóa học quen thuộc được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Bài viết này VIETCHEM sẽ cung cấp cho bạn đầy đủ những thông tin quan trọng về hóa chất này, từ tính chất lý hóa đặc trưng, ứng dụng trong thực tiễn, những ảnh hưởng của chúng tới sức khỏe con người đến cách phòng ngừa nhiễm độc. 

1. Formaldehyde là gì? 

Hóa chất này là một anđêhít đơn giản nhất, có nhiều tên gọi khác nhau như formol, fomanđêhit, methyl aldehyde, methylene oxide, metana…

Chúng là một hợp chất hữu cơ không màu, dễ bay hơi có công thức hóa học là H2CO. Ở điều kiện bình thường là một chất khí có mùi hăng khá mạnh.

Hiện nay, nhờ mang đến nhiều vai trò mà chúng được sử dụng đa dạng các lĩnh vực khác nhau của cuộc sống. 

H2CO là gì

2. Những tính chất lý hóa của Formaldehyde

2.1 Tính chất vật lý của Formaldehyde

H2CO là một chất dễ bay hơi, có khả năng chuyển sang thể khí trong điều kiện bình thường, không màu, mùi cay xốc, khó ngửi, tan khá nhiều trong nước.

Độ hòa tan trong nước > 100 g/100 ml (20 độ C).

Điểm nóng chảy: -117 độ C (156 K).

Điểm sôi: -19.3 độ C (253.9 K).

2.2 Tính chất hóa học của Formaldehyde

Vì thuộc nhóm anđêhít (-CHO), nên chúng có những tính chất hóa học đặc trưng như:

• Phản ứng khử tạo thành alcol, hydrocacbon và amin hóa.
• Phản ứng oxy hóa để tạo thành axit.
• Có phản ứng cộng hợp.
• Phản ứng cannizzaro có xúc tác của bazơ để tạo thành axit formic và methanol.
• Tham gia các phản ứng hóa học có sự tham gia của liên kết -CH. 
• Là một chất có ái lực điện tử (electrophil), nên chúng có thể tham gia vào các phản ứng thế thơm ái lực điện tử với các hợp chất thơm, hoặc các phản ứng cộng ái lực điện tử với các anken.

Những tính chất lý hóa của Formaldehyde

3. Nguồn gốc của Formaldehyde 

H2CO có thể là nguồn gốc của những vật chất rắn cacbon hữu cơ trong hệ mặt trời và chúng cũng được tìm thấy rất nhiều trong các chùm sao chổi cùng các tiểu hành tinh.

• Ở dạng tự nhiên: Nó tồn tại sẵn trong gỗ, táo, cà chua, khói động cơ, khói thuốc lá, khói đốt gỗ, dầu và khí hóa lỏng (gaz)…
• Đối với nhân tạo: H2CO được tìm thấy trong các sản phẩm đã qua chế biến như sơn và dầu bóng, gỗ ép, keo, vải, chất chống cháy, các chất bảo quản và chất cách ly…

4. Sản xuất Formaldehyde như thế nào? 

Hiện nay có nhiều cách để giúp sản xuất hóa chất H2CO, cụ thể như sau: 

• Trong công nghiệp, nó được tạo ra bằng cách oxy hóa Methanol ở 250 độ C với điều kiện đi kèm theo chất xúc tác là bạc kim loại... Phương trình hóa học điều chế như sau:

CH3OH + ½ O2 → H2CO + H2O

• Phản ứng hóa học tạo ra hóa chất H2CO diễn ra đồng thời với phản ứng đầu giống như phương trình nêu trên, còn phản ứng sau là phản ứng khử hiđrô: 

CH3OH → H2CO + H2 

5. Những ứng dụng của trong cuộc sống 

5.1 Formaldehyde - Trong công nghiệp sản xuất 

• H2CO có tính kết dính cao, giúp tăng cường độ cứng, bên cạnh đó còn có tác dụng chống mối mọt, ăn mòn và giữ hình thái khiến cho các tấm ván gỗ được rắn chắc.
• Hợp chất H2CO còn được sử dụng rộng rãi trong các ngành công nghiệp chất dẻo, dệt, nhựa, sơn, sản xuất giấy, mỹ phẩm, thuốc nhuộm, giấy than, thuốc nổ, các sản phẩm làm sạch,...
• Chúng còn được sử dụng làm chất tiệt trùng trong thủy sản và nông nghiệp nhờ có tính khử trùng rất cao.
• Chúng còn được tạo thành dạng xốp để dùng trong sản xuất các loại vật liệu cách điện hoặc đúc các sản phẩm theo khuôn.

Ứng dụng H2CO trong công nghiệp sản xuất

5.2 Formaldehyde - Trong công nghiệp bảo quản

• H2CO khi kết hợp với các protein trong thực phẩm sẽ tạo thành những hộ chất bền, giúp không ôi thiu, không thối rữa, kéo dài thời gian bảo quản thực phẩm, như trong hủ tiếu, bún phở, bánh ướt,...
• Chúng còn được dùng trong sản xuất bia để giúp chống cặn.

Ứng dụng trong công nghiệp bảo quản

5.3 Formaldehyde - Trong y học

• Chúng còn là chất được sử dụng rất nhiều trong y khoa với rất nhiều tác dụng như diệt vi khuẩn, diệt trùng.
• Bên cạnh đó, còn là dung môi để giúp bảo vệ các mẫu thí nghiệm, các cơ quan trong cơ thể con người, ướp xác. 

Vai trò H2CO trong y học

6. Cách nhận biết khi bị ngộ độc formaldehyde

Nếu bị nhiễm H2CO thông qua đường hô hấp hay đường tiêu hoá, sẽ gây ra các hiện tượng nguy hiểm sau đây:

• Viêm loét, hoại tử tế bào, các biểu hiện nôn mửa ra máu, tiêu chảy hoặc tiểu ra máu và có thể gây tử vong trong vài phút do trụy tim mạch.
• Các triệu chứng khác kèm theo như đau bụng, ói mửa, tím tái.
• 30ml là liều lượng có thể gây ra chết người.

7. Tác hại của Formaldehyde 

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới, H2CO là một hóa chất độc hại đối với sức khỏe con người, nguy hiểm hơn cả chúng có thể gây nên bệnh ung thư. Cụ thể về những tác hại như sau: 

• Nếu tiếp xúc H2CO trong một khoảng thời gian ngắn như hít phải có thể gây ra kích thích mắt và màng nhầy, làm cho nước mắt chảy nhiều, gây nên tình trạng đau đầu, có cảm giác nóng trong cổ họng và khó thở.
• Nếu như tiếp xúc chúng trong một khoảng thời gian dài sẽ gây ra các tác hại nghiêm trọng cho da và hệ thống hô hấp, các bệnh về bạch cầu...
• Còn đối với phụ nữ có thai, có thể gây sai lệch và biến dị các nhiễm sắc thể ảnh hưởng đến sự phát triển của các bào thai.
• Nếu như đưa H2CO vào trong cơ thể có thể gây nên bệnh ung thư. 

Kết luận: Từ lâu, formaldehyde là chất cấm không được dùng trong chế biến thực phẩm, vì sẽ gây nên những nguy cơ nguy hiểm như nhiễm độc, ung thư do chúng gây ra.

H2CO ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe con người

8. Phương pháp phòng ngừa 

Sau đây là một số cách giúp phòng ngừa đối với Formaldehyde bạn nên tham khảo: 

• Ta có thể nhận biết được sản phẩm có chứa nhiều H2CO hay không nhờ mùi của nó rất khó chịu. Nhưng nếu sản phẩm chứa lượng quá ít hóa chất này thì không thể nào phân biệt được.
• Không nên ăn uống quá thường xuyên và lâu dài một loại thực phẩm để tránh sự tích lũy độc chất nào nếu có vào trong cơ thể.
• Ta cũng có thể tự mình kiểm tra nồng độ formaldehyde bằng cách sử dụng máy đo thông dụng dùng để đo loại khí độc này.

• H2CO chứa nhiều trong một số sản phẩm bảo quản và liên quan đến ngành công nghiệp gỗ công nghiệp. Các sản phẩm gỗ công nghiệp này thường sử dụng H2CO như một chất bảo quản để giữ cho các sợi gỗ và hạt gỗ bám chặt lại với nhau trong quá trình sản xuất. H2CO giúp củng cố và tạo độ dẻo, bền chắc cho các sản phẩm này. Tuy nhiên, việc sử dụng H2CO trong sản xuất MDF và ván ép có thể gây ra một số vấn đề về ô nhiễm không khí trong nhà, đặc biệt khi các sản phẩm này chứa hàm lượng H2CO cao và không được sử dụng đúng cách. Các sản phẩm khác cũng có thể chứa H2CO như keo, sơn, và mỹ phẩm, nhưng hàm lượng H2CO trong chúng thường thấp hơn so với MDF và ván ép. Trong các sản phẩm tiêu dùng thông thường, H2CO được sử dụng một cách an toàn và theo quy định để đảm bảo không gây nguy hại đến sức khỏe người sử dụng. Hoặc bạn nên hạn chế sử dụng các sản phẩm có chứa chất này trong nhà, nếu có điều kiện nên sử dụng gỗ tự nhiên để đảm bảo an toàn cho mọi người. 

Formaldehyde mặc dù là một chất được ứng dụng nhiều trong các lĩnh vực của cuộc sống, thế nhưng nếu như chúng ta thường xuyên tiếp xúc hay hít phải chúng sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng. Hãy lưu ý khi sử dụng chúng nói riêng, các loại hóa chất khác để an toàn cho sức khỏe. Đừng quên thường xuyên truy cập vietchem.com.vn để cập nhật những thông tin hữu ích mỗi ngày bạn nhé. 

=>> XEM THÊM: 

• Propylene glycol: Tổng hợp thông tin và các ứng dụng quan trọng
• Đặc điểm nổi bật dung dịch phenolphtalein. Mua ở đâu chất lượng nhất?