Trong Nông nghiệp, phân bón đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình phát triển và sinh trưởng của cây; có ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, chất lượng của sản phẩm. Phân đạm là một trong những loại phân vô cơ quan trọng, được sử dụng phổ biến cho cây trồng. Vậy phân đạm thực chất là gì? Chúng có tác dụng gì đối với cây trồng? Hãy cùng VIETCHEM tìm hiểu về loại phân bón này qua bài viết dưới đây nhé!

1. Phân đạm là gì?

Phân đạm là tên gọi chung của các loại phân bón vô cơ, cung cấp Nitơ (N) dinh dưỡng cho cây trồng. Nitơ là nguyên tố đa lượng thiết yếu, quyết định sự sinh trưởng của cây. Trong các loại phân đạm, Urê là sản phẩm được sử dụng rộng rãi nhất trên toàn cầu. Phân đạm cung cấp nitơ cho cây trồng dưới dạng ion nitrat NO3- và ion amoni NH4+. Độ dinh dưỡng của phân đạm được đánh giá bằng hàm lượng % N trong phân.

Phân đạm là gì? 

2. Lợi ích của phân đạm đối với cây trồng 

Phân đạm đóng vai trò quan trọng đối với cây trồng, vì nitơ là một trong những nguyên tố bậc nhất tạo nên sự sống. Nitơ có trong tất cả các protein phức tạp và đơn giản, là thành phần cấu tạo nên màng tế bào thực vật, tham gia vào ADN và ARN. Ngoài ra còn có vai trò quan trọng đối việc trao đổi chất trong các cơ quan thực vật.  

Trong đạm có thành phần diệp lục, thiếu nó cây xanh không quang hợp được. Nó có trong phecman, hợp chất alcaloid và nhiều chất quan trọng khác. Đạm thúc đẩy cây tăng trưởng cho cây đẻ nhánh khỏe, ra lá nhiều, phân cành mạnh, quang hợp tốt … giúp tăng năng suất cũng như tăng chất lượng cho cây trồng.

Phân đạm giúp cây tăng trưởng nhanh

3. Các loại phân đạm được sử dụng phổ biến 

3.1 Phân Ure

Phân đạm ure có công thức hóa học là CO(NH4)2 có hàm lượng Nito từ 44 - 48% Đây là loại sản phẩm phân bón chiếm hơn 58% tỷ lệ phân đạm được sản xuất toàn thế giới. 

Phân Ure có 2 dạng và mỗi dạng có những đặc điểm riêng khác nhau: 

• Loại tinh thể màu trắng, hạt tròn, dễ tan trong nước. Nhưng lại có nhược điểm là hút ẩm mạnh nên cần bảo quản tại nơi thoáng mát, khô ráo. 
• Loại có dạng viên, nhỏ như trứng cá. Loại này có thêm chất chống ẩm,dễ  bảo quản, dễ vận chuyển. Loại này được sử dụng phổ biến trong chăm sóc cây trồng. 

Ưu điểm của phân Ure: Có khả năng thích nghi rộng có thể sử dụng trên nhiều giống cây trồng, nhiều loại đất khác nhau. Thích hợp hơn cả khi bón trên đất chua phèn. 

Cách sử dụng:

• Phân Ure thường được sử dụng để bón thúc cho cây trồng hoặc pha loãng theo nồng độ 0,5 - 1,5% để phun lên lá. 
• Có thể trộn phân ure với phân lân nhưng không được để quá lâu. 
• Cần bảo quản kĩ, tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng mặt trời, bởi vì dưới tác động của ánh sáng thì phân sẽ nhanh bị phân hủy và bay hơi. Những túi phân đã mở nên được sử dụng hết trong thời gian ngắn.  

3.2. Phân đạm amôn

Đây là loại phân đạm tổng hợp, gồm các thành phần là muối amoni NH4Cl, NH4NO3, (NH4)2SO4… Phân Amon được chia thành nhiều loại và phổ biến nhất là 2 nhóm sau:

• Amoni sulphat (NH4)2SO4:  Còn gọi là phân SA có hàm lượng N 20-21% và S 23-24%. Phân amon sunfat có thể làm chua đất, nên khi sử dụng nên bón kết hợp với các loại phân lân kiềm. Phân có tác dụng nhanh với cây trồng, Cần chú ý khi bón cho cây con vì dễ gây ra cháy lá.
• Amon clorua NH4Cl: Hàm lượng các chất dinh dưỡng có trong phân gồm 24-25%N và 75% Cl. Phân dễ tan trong nước, ít hút ẩm, không bị vón cục, tơi và dễ sử dụng. Tuy nhiên khi bón phân này dễ gây chua và để lại ion Cl- tồn dư trong đất. Vì vậy nên kết hợp với lân và các loại phân bón khác khi sử dụng. Phân sử dụng cho bón thúc và chia làm nhiều lần bón.

Một số loại phân đạm phổ biến

XEM THÊM: PHÂN SA CÓ TÁC DỤNG GÌ? NHỮNG THÔNG TIN CẦN THIẾT VỀ LOẠI PHÂN BÓN NÀY

3.3 Phân đạm Nitrat

Các loại phân đạm Nitrat được sử dụng phổ biến gồm có:

• Natri nitrat (NaNO3): Đây là loại phân được sử dụng khá rộng rãi có chứa 16%N, 25% Na2O và lượng nhỏ vi lượng BO. Nó thường được bón cho các loại cây trồng lấy đường và các loại cây lấy củ. 
• Canxi nitrat Ca(NO3)2: Trong phân chứa hàm lượng 15 - 15,5%N và 25% CaO. Đây là loại phân có tính kiềm mạnh nên có lợi cho vùng đất chua. 
• Magie nitrat Mg(NO3)2: Có chứa 13-15% N và 8% MgO dễ tan. Loại phân này thường được sử dụng ở các vùng đất thiếu Magie.
• Amon Nitrat (NH4NO3): Loại phân này chứa 33-35% ở cả 2 dạng NH4+ và NO3-. Phân có dạng tinh thể, màu vàng xám, dễ chảy nước. Loại phân này thích hợp với cây trồng cạn như bắp, bông ,mía…
• Kali Nitrat (KNO3): Trong phân có chứa 13% N và 44% K2O. Vì Kali trong phân cao hơn N nên thường dùng như một loại phân Kali. Tuy nhiên nó cũng cung cấp Nitơ cho cây trồng. 

Để đưa ra lựa chọn tốt nhất cho cây trồng và thổ nhưỡng của nhà mình, việc hiểu rõ ưu và nhược điểm của từng loại phân đạm là vô cùng quan trọng. Không phải loại phân đạm nào cũng có thể sử dụng như nhau.

Dưới đây là bảng so sánh chi tiết 3 loại phân đạm phổ biến nhất trên thị trường do các chuyên gia của Vietchem tổng hợp:

4. "Bắt bệnh" cây trồng: Dấu hiệu thừa, thiếu đạm và cách khắc phục

4.1. Dấu hiệu cây bị THIẾU ĐẠM

Thiếu đạm là tình trạng phổ biến nhất khiến cây sinh trưởng kém. Dấu hiệu đặc trưng nhất là hiện tượng vàng lá.

Biểu hiện:

• Lá già (lá ở phía dưới gốc) bắt đầu chuyển sang màu vàng nhạt, sau đó vàng đều cả lá.
• Hiện tượng vàng lá bắt đầu từ chóp lá và lan dần vào phía trong theo hình chữ V.
• Cây còi cọc, sinh trưởng chậm, đẻ nhánh và phân cành kém.
• Chồi non phát triển yếu, lá non nhỏ và có màu xanh nhạt bất thường

Cách khắc phục:

• Giải pháp nhanh: Sử dụng các loại phân bón lá có hàm lượng đạm cao để cây hấp thụ tức thì qua lá.
• Giải pháp bền vững: Bổ sung ngay các loại phân đạm dễ tan như Urê, Amoni Sunfat theo liều lượng khuyến cáo. Kết hợp xới xáo, làm cỏ và tưới đủ nước để phân tan và rễ dễ hấp thụ.

4.2. Dấu hiệu cây bị THỪA ĐẠM (Ngộ độc đạm)

Bón quá nhiều đạm, đặc biệt trong giai đoạn cây ra hoa, kết trái còn nguy hiểm hơn cả thiếu đạm. nên bạn lưu ý các biếu hiện sau để phòng ngừa tốt nhất cho cây nhà mình:

Biểu hiện:

• Bộ lá: Lá có màu xanh đậm một cách bất thường, phiến lá to, mỏng, mép lá hơi cong xuống.
• Thân và cành: Thân cây mềm yếu, vươn dài, rất dễ bị đổ ngã khi gặp mưa to, gió lớn.
• Sâu bệnh: Cây yếu ớt, sức đề kháng kém, là "miếng mồi ngon" cho các loại sâu bệnh, nấm tấn công (rầy, rệp, đạo ôn, thán thư...).
• Năng suất: Cây chậm ra hoa, hoa dễ rụng, khó đậu quả, hoặc quả dễ bị nứt, thối. Nông sản có vị nhạt và khó bảo quản.

Cách khắc phục:

• Bạn nên ngừng bón đạm ngay lập tức. Tuyệt đối không bổ sung thêm bất kỳ loại phân nào có chứa đạm (kể cả phân hữu cơ).
• Rửa trôi: Nếu có thể, hãy tưới thật nhiều nước vào gốc cây để rửa trôi lượng đạm dư thừa ra khỏi vùng rễ.
• Cân bằng dinh dưỡng: Tăng cường bón các loại phân có hàm lượng Lân (P) và Kali (K) cao để cân bằng lại dinh dưỡng, giúp cây cứng cáp và thúc đẩy quá trình ra hoa, đậu quả.
• Cắt tỉa: Loại bỏ bớt các cành lá sum suê không cần thiết để cây tập trung dinh dưỡng và thông thoáng hơn, giảm nguy cơ sâu bệnh.

5. Một số lưu ý khi sử dụng phân đạm giúp đạt hiệu quả cao

Để sử dụng phân đạm cho hiệu quả tốt cho cây trồng cần lưu ý:

• Phân Ure dễ tan, có tính thẩm thấu nhanh, giúp cây xanh lá, đẻ nhiều cành mới, phát triển mạnh. Loại phân này phù hợp với các loại cây trồng đang ở giai đoạn phát triển thân, cành và lá. 
• Không bón phân đạm khi trời sắp mưa và đang mưa để tránh bị rửa trôi. Đồng thời cũng không bón phân đạm khi trời khó mưa, khô hạn lâu ngày hoặc không thể tưới nước cho cây trồng. 
• Cần chú ý phối hợp với phân kiềm, tro hoặc vôi để tránh tình trạng làm chua đất và giảm hiệu lực của phân. 
• Đối với những cây có nhu cầu cần đạm nhiều, khi bón cần chia ra làm nhiều lần. Nhất là đối với đất chua, độ mùn trong đất kém, dung tích hấp thụ thấp … Cần bón đúng đặc tính và nhu cầu của đất và cây.  
• Đối với cây trồng cạn nên chọn bón phân nitrat, nhưng đối với lúa nước nên bón đạm clorua hoặc SA. Cây họ đậu thời gian đầu chưa có nốt sần vẫn bón phân đạm, để cho hiệu quả cao nên bón phân đạm trộn với phân chuồng.
• Khi bảo quản phân đạm chú ý không đổ ra nền,  không tựa vào tường, phải để vào bao giấy tốt hoặc bao nilon kê cao để tránh bị ẩm mốc, giảm chất lượng của phân bón. 

Lưu ý khi bón phân cho cây

6. Nguyên tắc An toàn Cốt lõi khi Sử dụng Phân Đạm

Để đảm bảo an toàn cho bản thân và môi trường, hãy luôn tuân thủ 4 nguyên tắc cốt lõi sau:

• Trang bị Bảo hộ Cá nhân (PPE): Luôn đeo găng tay chống hóa chất, khẩu trang chống bụi và kính bảo hộ khi bón phân hoặc sang chiết sản phẩm để tránh tiếp xúc trực tiếp với da, mắt và đường hô hấp.
• Bảo quản Đúng cách: Cất giữ phân ở nơi khô ráo, thoáng mát. Tuyệt đối tránh xa nguồn nhiệt, ánh nắng trực tiếp, khu vực chứa lương thực và tầm tay của trẻ em.
• Cảnh báo Đặc biệt về Amoni Nitrat (NH4​NO3​): Loại phân này tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ rất cao nếu bảo quản sai cách. Cần tuân thủ các quy định an toàn cực kỳ nghiêm ngặt và không được tự ý tồn trữ số lượng lớn.
• Đọc kỹ Tài liệu An toàn (SDS): Đây là tài liệu quan trọng nhất từ nhà sản xuất, cung cấp mọi thông tin về rủi ro, xử lý sự cố và sơ cứu. Hãy luôn yêu cầu và đọc SDS trước khi sử dụng.

Bài viết trên giúp bạn đọc hiểu về phân đạm là gì và tác dụng của nó đối với cây trồng. Phân bón đóng vai trò quan trọng giúp cây phát triển cho năng suất thu hoạch cao. Để tìm hiểu thêm về chủ đề phân bón cho cây trồng thì đừng bỏ qua các bài viết của chúng tôi qua website vietchem.com.vn. 

Nếu bạn cần tư vấn kỹ thuật chọn loại phân đạm phù hợp? Liên hệ chuyên gia của Vietchem ngay!