Có thể khẳng định rằng, trong những năm trở lại đây, đặc biệt là những ngày vừa qua, mức độ ô nhiễm không khí trên toàn thế giới cũng như ở Việt Nam đã lên đến mức báo động. Và để đánh giá chất lượng không khí, người ta sử dụng chỉ số AQI – chỉ số chất lượng không khí. Hãy cùng VIETCHEM tìm hiểu chỉ số AQI là gì, cách tính chỉ số AQI cũng như một số trang web mà bạn có thể tra cứu chỉ số chính xác. 

Chỉ số AQI là gì?

I. Chỉ số AQI là gì?

Chỉ số AQI viết tắt cho Air Quality Index, là chỉ số đánh giá chất lượng không khí, là thước đo đơn giản hóa mức độ ô nhiễm không khí ở thời điểm hiện tại cũng như dự báo mức độ ô nhiễm không khí trong tương lai. Chỉ số AQI càng cao, không khí càng ô nhiễm, kéo theo rủi ro sức khỏe cũng tăng lên. 

Ở Mỹ dựa vào chỉ số AQI có thể đưa ra mức độ cảnh báo về sự ảnh hưởng của không khí đến sức khỏe như sau: 

II. Cách tính chỉ số AQI

Muốn tính chỉ số AQI ta cần xác định nồng độ tác nhân gây ô nhiễm không khí trong một khoảng thời gian trung bình thông qua kết quả đo được bởi máy theo dõi không khí. 

Theo cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ EPA, chỉ số AQI được tính toán bởi 5 thông số, bao gồm:

- Ozon mặt đất. 

- Ô nhiễm phân tử (còn gọi là hạt lơ lửng), thường được đánh giá qua chỉ số bụi mịn PM 2.5 và PM 10.

+ PM tức là chất dạng hạt, có thể tồn tại ở dạng lỏng hoặc rắn.

+ PM 2.5 là các hạt có kích thước tối đa là 2.5μm. PM 10 là những hạt lớn hơn PM 2.5 và kích cỡ tối đa là 10μm

+ Những hạt lơ lửng này được hình thành từ cacbon, sulfua, nito và các hợp chất kim loại khác, sinh ra từ hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch, xây dựng công trình, bụi đường phố, khói thuốc lá, khí thải phương tiện giao thông,…

- Carbon monoxide (CO).

- Sulfur dioxide (SO2).

- Nitrogen dioxide (NO2). 

Với mỗi quốc gia lại có một thang đo chỉ số chất lượng không khí AQI riêng, ví dụ như ở Canada là chỉ số sức khỏe và chất lượng không khí (tính theo thang đo từ 1 đến 10+), ở Malaysia là chỉ số ô nhiễm không khí, ở Hong Kong là chỉ số sức khỏe chất lượng không khí…

Hà Nội đã là một trong số những thành phố có mức chỉ số AQI cao nhất trong khu vực

>>>XEM THÊM: Vì sao cần sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên?

III. Ứng dụng của chỉ số AQI 

Chỉ số chất lượng không khí được coi là một thước đo đơn giản hóa mức độ ô nhiễm không khí, cho biết không khí xung quanh ta là sạch hay ô nhiễm, ô nhiễm đến mức độ như thế nào.

Theo đó, rủi ro đối với sức khỏe của cộng đồng ngày càng cao khi chỉ số AQI càng lớn. Chỉ số AQI tập trung vào sự ảnh hưởng tới sức khỏe của người dân có thể gặp trong vòng vài giờ hoặc vài ngày sau khi hít thở bởi không khí ô nhiễm.

IV. Một số trang web cung cấp chỉ số AQI chính xác hiện nay

1. Theo dõi mạng lưới quan trắc của các cơ quan nhà nước và đại sứ quán

Chỉ số không khí được tính toán với số liệu lấy từ các máy đo có tiêu chuẩn kỹ thuật cao, được chứng nhận, số lượng giới hạn và cần liên tục được bảo dưỡng.

• moitruongthudo.vn: Số liệu không được tính theo thời gian thực tế, dùng một máy đo của Đại sứ quán Pháp và áp dụng công thức của Bộ Tài nguyên Môi trường Việt Nam.
• airnow.gov: Trang của Đại sứ quán Mỹ
• aqicn.org/city/vietnam: Sử dụng số liệu đo của các trạm hiệu chuẩn từ hơn 1.000 thành phố trên thế giới.

2. Theo dõi mạng quan trắc của các tổ chức nghiên cứu và công ty tư nhân

Các máy đo loại này có chi phí không cao nên được lắp đặt ở rất nhiều địa điểm, tuy nhiên chất lượng kỹ thuật cần được hiệu chuẩn và máy phải được bảo dưỡng thường xuyên.

• Pamair.org: Trang website của công ty Việt Nam DnL
• Airnet.vn: Airnet là sản phẩm của Trung tâm nghiên cứu FIMO (Đại học quốc gia Hà Nội). Hệ thống sử dụng máy đo trong nhà và ngoài trời (được ghi chú rõ ràng) đặt ở nhiều trường học trên địa bàn thành phố Hà Nội.
• Airvisual.org: Sử dụng các dữ liệu khác nhau thu từ vệ tinh, máy Airvisual sản xuất và thông tin từ các trang như moitruongthudo.vn (không theo thời gian thực tế) và đại sứ quán Mỹ.

Theo thống kê gần đây, thủ đô Hà Nội liên tục được cảnh báo mức độ ô nhiễm không khí với chỉ số AQI rất cao, lên tới 170. Đây là tình trạng rất xấu, do đó mọi người nếu không cần thiết thì không nên ra ngoài đường nhiều.

V. Chất lượng không khí ở Việt Nam 

Chất lượng không khí ở Việt Nam càng ngày càng xấu, nhất là tại các thành phố lớn như thủ đô Hà Nội và TP. HCM với chỉ số chất lượng không khí ngày càng cao. 

Thủ đô Hà Nội thời gian qua liên tục ghi nhận chỉ số chất lượng không khí ở mức cực kỳ nguy hại, dẫn đầu danh sách những thành phố ô nhiễm không khí nhất thế giới. Lý giải rõ hơn, lãnh đạo Tổng cục Môi trường cho biết chất lượng không khí ở Hà Nội và các tỉnh phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện thời tiết và khí hậu. Bởi vì trong khi lượng phát thải bụi gây ô nhiễm từ các nguồn vẫn duy trì đều nếu thời tiết có nhiều nắng, gió thì bụi mịn được phát tán trên phạm vi rộng. Tuy nhiên khi khí hậu biến đổi, gây cản trở sự phân tán thi lượng bụi mịn sẽ tập trung nồng độ cao và dẫn đến AQI cao báo động.

Không thể chỉ dựa vào chỉ số AQI để đánh giá chính xác chất lượng không khí. Dù vậy khi chỉ số AQI cao cũng thể hiện môi trường không khí đang bị ô nhiễm. Vì thế, việc đưa ra các biện pháp để khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, nhất là ô nhiễm không khí là rất cấp thiết. 

VI. Biện pháp khắc phục khi chỉ số AQI ô nhiễm không khí cao

• Trồng cây xanh xung quanh nhà và nơi làm việc: Cây xanh giúp cản lại rất nhiều bụi xung quanh môi trường bạn sống, tạo ra nhiều oxy cho môi trường sống hơn. 
• Chọn ô tô hoặc xe, phương tiện công cộng để di chuyển phù hợp: Trên ô tô có máy lọc không khí ô tô có thể lọc được phần nào không khí bên ngoài và cho bạn môi trường không khí sạch hơn. Ngoài ra việc sử dụng phương tiện công cộng cũng góp phần giảm bớt lượng khí thải ra ngoài môi trường. 
• Đeo khẩu trang khi ra đường, đeo kính để giảm bớt việc tiếp xúc với khói bụi.
• Nâng cấp đường xá để hạn chế khói bụi đường gây ra. 
• Thực hiện các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm không khí bằng cách sử dụng xe phun nước tưới cây, rửa đường mỗi ngày. 
• Thực hiện dọn dẹp vệ sinh nhà cửa, nơi làm việc thường xuyên. 
• Hạn chế sử dụng các hóa chất như: thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, thuốc diệt côn trùng... 

Với những thông tin về chỉ số AQI nói riêng và những thông tin liên quan đến ô nhiễm không khí hiện nay, bạn đã có thể hiểu hơn cũng như cùng chung tay góp phần giúp giảm thiểu tình trạng này, để cuộc sống luôn xanh, an lành. Hãy thường xuyên truy cập vietchem.com.vn để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích khác bạn nhé!