Tổng quan về Thông tư số 02/2026/TT-BCT và phạm vi điều chỉnh

Thông tư số 02/2026/TT-BCT của Bộ Công thương ban hành dựa trên cơ sở pháp lý cao nhất của ngành là Luật Hóa chất và Nghị định số 24/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Đây là văn bản pháp quy đóng vai trò là kim chỉ nam cho công tác quản lý chuyên ngành, cụ thể hóa các giải pháp bảo đảm an toàn, kiểm soát nguồn nguy cơ và chuẩn hóa năng lực tư vấn trong lĩnh vực công nghiệp hóa chất.

Về mặt nội dung, Thông tư quy định một số biện pháp thi hành Luật Hóa chất và Nghị định số 25/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Hóa chất về phát triển ngành công nghiệp hóa chất và an toàn, an ninh hóa chất. Cụ thể, Điều 1 của Thông tư xác định rõ 06 nhóm nội dung điều chỉnh chính bao gồm:

Đối tượng áp dụng và hiệu lực thi hành của Thông tư 02/2026/TT-BCT

Căn cứ Điều 2 của văn bản pháp quy này, đối tượng chịu sự tác động và bắt buộc tuân thủ bao gồm toàn bộ các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia vào các hoạt động liên quan đến hóa chất trên phạm vi toàn lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Sự ra đời của thông tư thiết lập một hệ thống tiêu chuẩn thống nhất, loại bỏ các chồng chéo trước đây.

*Trong quá trình thực tế triển khai, nếu phát sinh bất kỳ khó khăn, vướng mắc pháp lý hoặc bất cập kỹ thuật nào, các cơ quan, doanh nghiệp và cá nhân có liên quan cần chủ động tổng hợp và gửi ý kiến bằng văn bản về Bộ Công thương (thông qua Cục Hóa chất) để kịp thời xem xét, hướng dẫn hoặc sửa đổi cho phù hợp với thực tiễn sản xuất.

Quy định mới về mã số và biểu mẫu chứng chỉ tư vấn chuyên ngành hóa chất

Nhằm minh bạch hóa và chuẩn hóa năng lực hoạt động của các cá nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ tư vấn hóa chất, Điều 3 của Thông tư số 02/2026/TT-BCT quy định rất chặt chẽ về cách thức ghi mã số định danh đối với chứng chỉ tư vấn chuyên ngành hóa chất.

Hệ thống biểu mẫu áp dụng trong thủ tục cấp chứng chỉ tư vấn (Phụ lục I)

Toàn bộ hồ sơ đề nghị xử lý thủ tục hành chính liên quan đến chứng chỉ tư vấn chuyên ngành hóa chất phải tuân thủ tuyệt đối các biểu mẫu chuẩn được quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư số 02/2026/TT-BCT của Bộ Công thương.

Hướng dẫn kỹ thuật xây dựng Kế hoạch và Biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất

Một trong những nội dung quan trọng nhất của Thông tư số 02/2026/TT-BCT của Bộ Công thương chính là việc chuẩn hóa kỹ thuật trình bày và bố cục nội dung của Kế hoạch/Biện pháp phòng ngừa sự cố hóa chất. Hồ sơ trình duyệt không chỉ đòi hỏi sự chính xác về giải pháp kỹ thuật mà phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn hình thức theo Phụ lục II.

Bố cục nội dung cốt lõi của một bản Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất

Căn cứ quy định chi tiết tại Mục B Phụ lục II, cấu trúc của một bản Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất hoàn chỉnh bắt buộc phải xây dựng theo bố cục khoa học gồm phần mở đầu và 4 chương nội dung cốt lõi:

Quy định riêng đối với Biện pháp phòng ngừa và Kế hoạch vận chuyển hóa chất

Sự khác biệt lớn nhất giữa Kế hoạch và Biện pháp nằm ở quy mô tồn trữ hóa chất của doanh nghiệp. Những doanh nghiệp có khối lượng tồn trữ dưới ngưỡng quy định tại Nghị định số 25/2026/NĐ-CP của Chính phủ chỉ cần xây dựng Biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất với bố cục rút gọn 3 chương (Mục C Phụ lục II), tập trung chủ yếu vào năng lực tự ứng phó tại chỗ và quy trình kiểm tra an toàn hằng ngày.

Đối với hoạt động vận tải, doanh nghiệp phải xây dựng riêng "Biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất trong vận chuyển" (Mục D Phụ lục II). Tài liệu này đòi hỏi làm rõ thông tin kỹ thuật của phương tiện vận chuyển, chứng chỉ huấn luyện an toàn hóa chất của lái xe và nhân viên áp tải, lộ trình di chuyển cố định và đặc biệt là phương án ứng phó nhanh ngay trên đường bộ hoặc đường thủy khi xảy ra sự cố rò rỉ trên đường di chuyển.

Quy trình và biểu mẫu thẩm định, phê duyệt Kế hoạch phòng ngừa sự cố hóa chất (Phụ lục III)

Việc thẩm định và phê duyệt Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất được quản lý nghiêm ngặt qua hệ thống Hội đồng thẩm định chuyên ngành. Cục Hóa chất thuộc Bộ Công thương thực hiện thẩm định và phê duyệt cho các đối tượng quy mô lớn thuộc thẩm quyền quy định. Quy trình thẩm duyệt được tiến hành theo các bước tuần tự dưới đây:

Quy định về tổ chức diễn tập và lưu trữ hồ sơ ứng phó sự cố hóa chất

Điều 5 của Thông tư số 02/2026/TT-BCT quy định rõ việc tổ chức diễn tập ứng phó sự cố hóa chất là bắt buộc đối với tất cả các cơ sở hoạt động hóa chất. Quy định này nhằm đảm bảo toàn bộ lực lượng ứng phó tại chỗ của doanh nghiệp luôn ở trạng thái sẵn sàng cao nhất, biết cách sử dụng thành thạo trang thiết bị và phối hợp nhuần nhuyễn khi có tình huống khẩn cấp xảy ra.

Quy trình tổ chức diễn tập thực tế tại doanh nghiệp gồm 7 bước:

Hồ sơ báo cáo diễn tập và thời gian lưu trữ dữ liệu bắt buộc

Hồ sơ lưu trữ sau buổi diễn tập là tài liệu pháp lý quan trọng để chứng minh tính tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp khi có các đợt thanh tra chuyên ngành. Hồ sơ diễn tập đầy đủ bắt buộc phải bao gồm: Kịch bản tổng thể đã phê duyệt; Danh sách lực lượng và phương tiện thực tế tham gia; Báo cáo kết quả tổ chức diễn tập theo đúng Mẫu số 04 (Phụ lục IV) kèm theo hình ảnh chụp minh chứng thực tế cho từng giai đoạn diễn tập thực binh.

Nguồn tài liệu tham khảo chính thống

Để đảm bảo tính chính xác pháp lý tuyệt đối cho doanh nghiệp, toàn bộ thông tin bài viết được tổng hợp trực tiếp từ các văn bản quy phạm pháp luật gốc sau:

1. Thông tư số 02/2026/TT-BCT của Bộ Công thương quy định một số biện pháp thi hành Luật Hóa chất và Nghị định số 25/2026/NĐ-CP ngày 17/01/2026.
2. Nghị định số 24/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Hóa chất về phát triển ngành công nghiệp hóa chất và an toàn, an ninh hóa chất.
3. Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 ban hành bởi Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.